Raadpleeg ook ons dienstenaanbod voor de kinderopvang, de veel gestelde vragen over de kinderopvang, de nieuwsbrieven over kwaliteit in zorg + welzijn en speeltuinen, en onze maandelijkse consumententips.

Neem een kosteloos en vrijblijvend abonnement op een of meer van deze e-publicaties.

Herziene HKZ-schema Kinderopvang gepubliceerd
Certificatie bij fusie of overname
Natuurlijke speelplaatsen
10-jarig jubileum HKZ-certificaat SKBNM
Misverstanden over certificatie
HKZ-Kwaliteitsdagen
Risico-monitor
Herziening HKZ-schema Kinderopvang
VWA: risico toxoplasmose onderschat
Nieuwe RI-cursus voor peuterspeelzaalwerk
Nadere eisen kinderbedden- en boxen gepubliceerd
Keurmerkinstituut reikt 2000-ste HKZ-certificaat uit
Afstemming tussen GGD en HKZ blijft uit
Misverstanden over certificatie
KindVak 2007
Voorlichting over HKZ-keurmerk
Hangstoeltjes
Verbetering afstemming tussen GGD en HKZ
Keurmerkinstituut nu ook in maatschappelijk werk / welzijn
Trage invoering gemeentelijk toezicht op kinderopvang
Vervolg op NCKO-onderzoek
Voorlichting over HKZ-keurmerk
Vragen over veiligheid bedden en boxen
Keurmerk tussenschoolse opvang (1)
Keurmerk tussenschoolse opvang (2)
Ervaringen van gemeenten met de Wet Kinderopvang
Inspectie kinderbedden- en boxen
Kinderbedden en boxen gecertificeerd volgens nieuwe eisen
MO Groep werkt niet mee aan vervolgonderzoek NCKO
Speeltoestellen voor thuisgebruik in de kinderopvang?
Keurmerkinstituut start testen kinderbedden
Omheiningen voor kinderopvang en speelplaatsen
Aantal HKZ-certificaten stijgt weer
Nieuwe HKZ-criteria kinderopvang
Gefaseerde certificatie
Stand van zaken veiligheid bedden en boxen
Rapport over de kwaliteit van kinderdagverblijven
Maakt het HKZ-certificaat een verschil?
Uitdagende speeltoestellen die voldoen aan de wet
Onafhankelijke geschillenbeslechting
Veiligheid kinderbedden- en boxen
"Kind liever thuis dan in de kinderopvang"
Acties Keuringsdienst van Waren in de kinderopvang
Veiligheid van kinderbedden
Veiligheid van speeltoestellen
Veiligheidseisen onder het HKZ-certificaat
Accreditatie Keurmerkinstituut verlengd
Beleidsregels kwaliteit kinderopvang
Eisen voor kinderbedjes bekrachtigd
Veiligheid kinderbedjes
Modelverordening voor peuterspeelzalen
Toekomst inspecties peuterspeelzalen
Nieuwe Wet Kinderopvang
Hulpmiddelen risico-analyse
Convenant
Algemene voorwaarden
Preventie van legionella
Uitbesteding van incasso
Veiligheid kinderbedjes, vervolg
Zwembad misbruikt als kinderopvang
Beginnen met kwaliteitszorg
Waarschuwing voor levensgevaarlijk speelhuis
Organisatie en planning interne audit
Risico-inventarisaties ergonomie en veiligheid
Nieuwe GGD-checklist voor BSO
Brandpreventie voor gastouders
Brochure over GGD-inspecties
Toekomst inspecties speeltoestellen
Opleidingsaanbod uitgebreid
Verwarring over aantal HKZ-certificaten
Veiligheid kinderbedjes onderzocht
Certificaat voor omheining speelplaats
Zijn creches vies en riskant?
Gevaren in de omgeving van de kinderopvang
Verschillen tussen pre-audit en nulmeting

De Stichting HKZ heeft haar certificatieschema voor de kinderopvang herzien; het is ook van toepassing op buiten- en naschoolse opvang, gastouderbureaus en peuterspeelzalen. Sinds kort is het nieuwe HKZ-schema te bestellen via www.hkz.nl. Hier vindt u een korte toelichting op de wijzigingen, inclusief een actueel overzicht van de geldende wet- en regelgeving. Ten opzichte van de vorige versie uit 2006 zijn veel passages over wet- en regelgeving vervangen door verwijzingen daarnaar. Ook zijn wijzigingen doorgevoerd als gevolg van veranderingen in het onderliggende HKZ-model. Verder zijn alle toelichtingen verplaatst naar een on-line informatiesysteeem, waardoor het schema een stuk compacter is geworden. Organisaties die het HKZ-certificaat willen behouden of verwerven moeten binnen 3 jaar na verschijning voldoen aan de criteria in het nieuwe schema.

Regelmatig meldt een van onze HKZ- of ISO 9001-certificaathouders dat de organisatie gaat fuseren of een overname voorbereidt, en vraagt dan wat dit betekent voor het certificaat. In alle gevallen moet de organisatie ervoor zorgen dat de gecertificeerde onderdelen blijvend aan de HKZ-criteria voldoen. Als het reeds gecertificeerde kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) wordt uitgerold over de nieuwe onderdelen, behandelen we de fusie/overname als een uitbreiding van het gecertificeerde KMS. De certificaathouder meldt dan wanneer het KMS is geïmplementeerd bij de nieuwe onderdelen, en deze worden, na een uitbreidingsaudit met positief resultaat, bijgeschreven op het bestaande certificaat (desgewenst met een gewijzigde tenaamstelling). Het is overigens niet verplicht om nieuwe organisatieonderdelen onder het certificaat te brengen.

Het komt ook voor dat twee organisaties met verschillende KMS-en samengaan, en daarbij een nieuw KMS samenstellen uit onderdelen van de twee oude KMS-en. Dit is vaak een meerjarentraject, waarvoor een helder (SMART) plan van aanpak voor het KMS vereist is. Ons auditteam let erop dat geen oude schoenen worden weggegooid voordat er nieuwe zijn. Bij een dergelijke fusie wijzen we zo snel mogelijk één hoofdauditor aan voor beide organisaties, zodat de fusie ook vanuit de audits nauwlettend kan worden gevolgd. Als de fusiepartners certificaten hebben van verschillende certificatie-instellingen, vindt een overdracht van een of meer certificaten plaats. Hiervoor bestaan internationaal vastgestelde regels waaraan alle geaccrediteerde certificatie-instellingen meewerken.

In toenemende mate worden op speelgelegenheden - ook in de kinderopvang - natuurlijke spelaanleidingen gecreëerd, zoals een rotsformatie, een tunneltje, of een omgevallen boomstam. Net als de traditionele speeltoestellen, moeten ook deze objecten aan de geldende veiligheidseisen voldoen, maar dat is veel minder beperkend dan vaak wordt gedacht. Het Keurmerkinstituut certificeert regelmatig creatieve spelaanleidingen op basis van het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS). Hebt u verschil van inzicht hebben met een inspectiebureau of de GGD over het al dan niet voldoen van natuurlijke speelobjecten aan de geldende wet- en regelgeving, dan kunt u vrijblijvend nadere informatie opvragen op spelen@keurmerk.nl. We verzorgen ook een studiemiddag over dit onderwerp, met als titel "Natuurlijk spelen en het WAS". Voor meer informatie over deze studiemiddag drukt u op de link in het volgende bericht.

Op 20 januari 2000 reikte het Keurmerkinstituut zijn eerste HKZ-certificaat uit aan de Stichting Kinderopvang Bussum Naarden Muiden Muiderberg (www.skbn.nl). Onlangs is de HKZ-audit bij SKBNM voor de tiende keer met goed gevolg afgesloten, wat op 12 februari a.s. wordt gevierd met een feestelijke heruitreiking van het certificaat. Het Keurmerkinstituut wenst SKBNM van harte geluk met deze fraaie prestatie.

Als een organisatie een of enkele vestigingen heeft die niet (meer) voldoen aan de certificatiecriteria, is het verleidelijk deze even buiten het certificaat (uit de scope) te halen, om ze in alle rust weer op niveau te brengen. Dit is wel mogelijk bij organisaties waarvan alle onderdelen zijn geaudit, maar niet als de multi site-regeling is toegepast, en bij de audit slechts een steekproef van de vestigingen is bezocht. Als 1 vestiging niet aan de criteria blijkt te voldoen, heeft de organisatie kennelijk de centrale aansturing niet op orde, en dat gaat over alle vestigingen. Dit betekent dat het certificaat voor de organisatie als geheel in gevaar is, tenzij de centrale aansturing tijdig wordt hersteld. Het is wel mogelijk - ook bij multi site - om een (groep) vestigingen die niet meer aan de eisen voldoet voorafgaand aan de audit af te melden, want daaruit blijkt dat de organisatie zelf goed op de hoogte is, en ernaar handelt.

Raadpleeg ook eerdere berichten in onze nieuwsbrief zorg + welzijn, waarin misverstanden over de (hoge) kosten van certificatie, de noodzaak van geavanceerde beheerssoftware, het voortijdig toekennen van certificaten, de bureaucratie waar certificatie toe zou leiden, het (te ver) delegeren van kwaliteit, het (onduidelijke) niveau van de dienstverlening, niet geïntegreerde kwaliteitssystemen, papieren verbeteracties, en decentrale kwaliteit worden genuanceerd.

De eerstvolgende HKZ-kwaliteitsdag is op 9 februari a.s. in Alphen a/d Rijn. Het Keurmerkinstituut verzorgt hier een workshop getiteld "Aanpassen KMS bij organisatieverandering". Dit betreft niet alleen fusies en overnames, maar ook interne reorganisaties. Meer informatie en aanmelding: www.hkz.nl.

De nu nog verschillende instrumenten voor het uitvoeren van risico-inventarisaties in de kinderopvang worden ondergebracht in 1 on-line hulpmiddel. De MO Groep heeft het initiatief genomen om de bestaande hulpmiddelen voor het in kaart brengen van de risico's van arbo, veiligheid en gezondheid te integreren tot een interactief instrument. Meer informatie: www.risico-monitor.nl

De Stichting HKZ heeft de afgelopen maanden gewerkt aan herziening van de HKZ-criteria voor de kinderopvang. Naar verwachting wordt het herziene schema in het voorjaar van 2010 vrijgegeven. Daarna geldt een overgangsregeling van 3 jaar, waarbinnen alle certificaathouders op het nieuwe schema moeten overgaan.

De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) meldt in haar jaarverslag 2007 dat zij de ministeries van VWS en LNV heeft geadviseerd meer aandacht te geven aan de risico's van toxoplasmose. Dit is een ziekte die van dieren op mensen kan worden overgebracht, bijvoorbeeld via de kattenbak of het buitenmilieu. Vooral eerste infecties tijdens de zwangerschap kunnen grote gevolgen hebben voor het ongeboren kind, bijvoorbeeld in de vorm van hersen- en oogafwijkingen. Kindercentra met buitenzandbakken doen er daarom verstandig aan deze goed af te sluiten voor honden en katten. U vindt het VWA-rapport op www.vwa.nl (zoek op toxoplasmose).

In navolging van de Wet Kinderopvang vragen veel gemeentelijke verordeningen dat ook peuterspeelzalen een risico-inventarisatie (RI) uitvoeren op het gebied van veiligheid en gezondheid. Medewerkers die hiermee worden belast kunnen bij het Keurmerkinstituut een basistraining volgen die duurt van 13.00 tot 17.00 uur. Hierin ligt het accent op de theorie. Optioneel is een vervolgtraining van een halve dag waarin het toepassen in de praktijk centraal staat. Omdat deze op locatie moet plaatsvinden wordt de vervolgtraining alleen in overleg verzorgd. Meer informatie en aanmelding: zie de cursuskalender elders op deze site.

In de Staatscourant 25 juli 2008, nr. 141 is de Warenwetregeling nadere eisen kinderbedden en boxen kinderopvang gepubliceerd. Hiermee wordt het eisenpakket voor kinderbedden en -boxen in de kinderopvang, dat begin 2006 is uitgegeven door de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) in de wetgeving geïmplementeerd. Vanaf 2016 dienen alle bedden en -boxen die in gebruik zijn in de kinderopvang te voldoen aan de nieuwe eisen. Het is te aan te raden om bij aanschaf van nieuwe bedden en -boxen er op te letten dat ze daadwerkelijk aan de bovengenoemde eisen voldoen. Bedden en boxen die zijn goedgekeurd op basis van EP149, versie 2 of versie 3, van het Keurmerkinstituut bieden die zekerheid. U vindt de goedgekeurde producten elders op deze site.

Het kindercentrum blijft verantwoordelijk voor de veiligheid van de gebruikte bedden. Tot 2016 hoeven reeds aanwezige bedden en boxen niet te voldoen aan de eisen genoemd in de Warenwetregeling, maar ze moeten natuurlijk wel voldoende veilig zijn. Het Keurmerkinstituut voert inspecties op locatie uit van bedden en boxen, en maakt in zijn rapportage onderscheid tussen acute en minder urgente veiligheidsproblemen. Op basis hiervan kunt u een meerjarenonderhoudsplan voor uw kindermeubilair opstellen. Op de offertepagina elders op deze site kunt een vrijblijvende offerte aanvragen.

Op 4 juni 2008 heeft het Keurmerkinstituut het 2000-ste HKZ-certificaat toegekend aan de Stichting PeuterspeelzaalWerk Heerlen. Van de 2000 HKZ-certificaten zijn 130 uitgereikt door het Keurmerkinstituut. Eind 2006 was dit nog 55.

Bij de kamerbehandeling van de huidige Wet Kinderopvang (ca. 2 jaar geleden) zegde minister De Geus (SZW) toe dat kindercentra met een HKZ-certificaat minder inspectiedruk van de GGD zouden ervaren. Onlangs heeft de Radboud Universiteit Nijmegen het onderzoek gepubliceerd dat zij hiertoe in opdracht van het ministerie heeft uitgevoerd. Hoewel het rapport zinvolle aanbevelingen bevat voor het werk van de GGD, draagt het weinig tot niets bij aan een betere afstemming met HKZ-certificatie. Het Keurmerkinstituut heeft een kritische bespreking van het onderzoekrapport uitgebracht. Hierin staan ook suggesties om de afstemming tussen GGD en HKZ alsnog te verbeteren.

In zijn nieuwsbrief voor de sector zorg + welzijn ontzenuwt het Keurmerkinstituut enkele wijdverbreide misverstanden over certificatie. Tot nu toe zijn besproken:
- de bureaucratie waartoe certificatie zou leiden,
- de mate waarin de directie betrokken moet zijn bij kwaliteit,
- het voortijdig toekennen van certificaten,
- de noodzaak van geavanceerde beheerssoftware,
- de beweerde hoge kosten van certificatie.
Omdat deze misverstanden ook circuleren in de kinderopvang, verwijzen we de geïnteresseerde lezer naar de nieuwsbrief zorg + welzijn.

KindVak 2007, de vakbeurs voor alle professionals in de kinderopvang- en onderwijsbranche, vindt voor de 13e keer plaats van donderdag 8 t/m zaterdag 10 november 2007 in de Brabanthallen te 's-Hertogenbosch. Voor het eerst sinds jaren vindt KindVak dus in november plaats. Het Keurmerkinstituut heeft na vele jaren afwezigheid weer een stand op deze beurs.

Wie behoort tot de vakgerichte doelgroep van KindVak 2007 kan zich gratis registreren voor toegang tot de beurs op www.kindvak.nl. In tegenstelling tot voorgaande jaren hoeft u hiervoor niet in het bezit te zijn van een uitnodigingskaart. Voorregistratie biedt u gratis toegang tot KindVak 2007.

De Stichting HKZ heeft subsidie gekregen van het ministerie van SZW voor een publiekscampagne die de meerwaarde van het HKZ-certificaat moet overbrengen. De campagne, die voornamelijk is gericht op ouders/verzorgers en kinderopvangorganisaties, is onlangs van start gegaan. Kijk op www.hkz.nl voor meer informatie.

Hangstoeltjes worden in de kinderopvang o.a. gebruikt om een kind rustig te krijgen of houden. Omdat het doel niet spelen is, vallen hangstoeltjes niet onder het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen. Ze moeten wel worden meegenomen in de wettelijk verplichte risico-inventarisatie. Kinderen mogen in een hangstoeltje niet slapen, en ze mogen er niet te lang in zitten, zeker als het gaat om baby's die nog niet lang zelfstandig kunnen zitten.

Bij de kamerbehandeling van de huidige Wet Kinderopvang (herfst 2004) zegde minister De Geus (SZW) toe dat kindercentra met een HKZ-certificaat minder inspectiedruk van de GGD zouden ervaren. Onlangs is, in opdracht van het ministerie van SZW, een onderzoek begonnen dat moet leiden tot aanbevelingen voor betere afstemming tussen de HKZ-audit en de GGD-inspectie. De onderzoekers van de Nijmeegse Radboud Universiteit hebben onlangs een dag meegelopen bij een HKZ-audit van het Keurmerkinstituut, en een van onze auditoren uitgebreid geïnterviewd. De rapportage wordt begin 2007 verwacht. We houden u op de hoogte.

Het Keurmerkinstituut voert binnenkort een HKZ-audit uit bij een instelling voor maatschappelijk werk. De Raad voor Accreditatie is begonnen met het onderzoek voor onze accreditatie-uitbreiding. De Stichting HKZ werkt aan een breed certificatieschema voor welzijn, waarin ook het maatschappelijk werk wordt ondergebracht, evenals de reeds bestaande HKZ-criteria voor peuterspeelzalen (psz). Het Keurmerkinstituut heeft al diverse psz-takken van kindercentra gecertificeerd; doordat de criteria gelijk blijven zullen deze weinig merken van de verhuizing naar een ander certificatieschema. Een welzijnsinstelling die al jaren een ISO 9001-certificaat van het Keurmerkinstituut heeft, wordt t.z.t. gevraagd om over te gaan op de nog te ontwikkelen HKZ-criteria.

De Inspectie Werk en Inkomen heeft onderzoek gedaan naar de implementatie van het toezicht op de Wet kinderopvang door gemeenten in 2005. De Inspectie concludeert dat de ontwikkeling van toezicht en handhavingsbeleid te weinig van de grond kwam. Wel is vrijwel overal samenwerking met de GGD tot stand gekomen. Negen van de tien gemeenten maakten afspraken met de GGD over het uitvoeren van jaarlijkse inspecties. Maar de door GGD'en uitgevoerde inspecties beperkten zich voornamelijk tot controles van nieuwe kinderopvangcentra en van centra waarvan de kwaliteit ter discussie stond. Zelfs voor een overgangsjaar is dat een teleurstellend resultaat, aldus de Inspectie Werk en Inkomen. U vindt het volledige rapport op www.iwiweb.nl => Publicaties. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft opdracht gegeven tot een vervolgonderzoek over 2006 om de verdere ontwikkeling van het toezicht te bewaken.

Omstreeks een jaar geleden leidde het NCKO-onderzoek naar de kwaliteit van de kinderopvang (zie www.kinderopvangonderzoek.nl) tot veel opschudding in de branche. Het ministerie van SZW heeft daarom Bureau Bartels opdracht gegeven voor een vervolgonderzoek met als doel aanbevelingen te doen voor toekomstig beleid. U vindt het rapport van dit onderzoek op docs.szw.nl/pdf/129/2006/129_2006_3_9526.pdf.

De Stichting HKZ heeft subsidie gekregen van het ministerie van SZW voor een publiekscampagne die de meerwaarde van het HKZ-certificaat moet overbrengen. De campagne wordt voornamelijk gericht op ouders/verzorgers en kinderopvangorganisaties.

De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) heeft een toelichting gepubliceerd op de nieuwe regelgeving voor bedden en boxen in kindercentra, zie www.vwa.nl => Productveiligheid => Opgroeien en spelen => Kinderbedden en -boxen=> Overige vragen. U krijgt o.a. antwoord op de vraag of de VWA controles gaat uitvoeren, en wat de verplichtingen van de ondernemer zijn. Lees ook de eerdere berichten in deze nieuwsbrief over nieuwe kinderbedden en -boxen met keurmerk en veiligheidsinspecties van bestaande bedden en boxen.

Kinderopvangorganisaties die een HKZ-certificaat bezitten voor buitenschoolse/naschoolse opvang kunnen dit certificaat niet uitbreiden naar de tussenschoolse opvang. De HKZ-criteria zijn namelijk niet van toepassing op deze opvangvorm. Het is wel mogelijk een ISO 9001-certificaat te verwerven voor tussenschoolse opvang, maar voor organisaties die nog geen HKZ-certificaat hebben zal dit een zware opgave zijn. De meeste HKZ-certificeerders, waaronder het Keurmerkinstituut, bieden ook ISO 9001-certificatie aan.

Het Instituut voor Ontwikkeling van Schoolkinderopvang (IOS, zie www.ios-ensac.nl) heeft een keurmerk voor tussenschoolse opvang in het leven geroepen, zie www.overblijfkeurmerk.nl. Het keurmerk kan alleen worden aangevraagd door basisscholen. De aanvrager voert het eerste deel van de beoordeling zelf uit in de vorm van een zelfevaluatie. De beoordelingscriteria zijn opgesteld door het IOS. Hoewel ze vrij algemeen zijn geformuleerd, zijn de criteria wellicht bruikbaar als basis voor uitvoeringsafspraken tussen kinderopvangorganisaties en basisscholen die willen samenwerken in tussenschoolse opvang.

In het voorjaar van 2006 organiseerde de VNG enkele regionale bijeenkomsten voor gemeente-ambtenaren over het toezicht op de kinderopvang onder de nieuwe Wet Kinderopvang. De samenvatting van het besprokene is inmiddels verwijderd van de VNG-site. Veel deelnemers melden dat ze het proces van toezicht op de kinderopvang als bureaucratisch ervaren. In het verslag wordt ook de volgende vraag beantwoord: "Wanneer één instelling meerdere locaties heeft, dan moet iedere locatie verplicht een ouderraad in stellen en dat is haast niet haalbaar." Het antwoord luidt: "Hier zijn oplossingen voor te bedenken, zoals het oprichten van één ouderraad voor de instelling als geheel met uit iedere locatie tenminste één ouder vertegenwoordigd. Met de betreffende GGD kan worden overlegd welke oplossingen redelijk zijn."

Begin 2006 is het nieuwe landelijke eisenpakket voor bedden en boxen in de kinderopvang gepubliceerd. Binnenkort moeten alle nieuwe bedden en boxen in de professionele kinderopvang hier aan voldoen. Reeds aanwezige bedden en boxen hoeven niet te voldoen aan het landelijke eisenpakket, maar moeten natuurlijk wel voldoende veilig zijn. Het Keurmerkinstituut voert inspecties op locatie uit van bedden en boxen, en maakt in zijn rapportage onderscheid tussen acute en minder urgente veiligheidsproblemen. Op basis hiervan kunt u een meerjarenonderhoudsplan voor uw kindermeubilair opstellen. Elders op deze site kunt een vrijblijvende offerte aanvragen.

Begin 2006 is het nieuwe landelijke eisenpakket voor bedden en boxen in de kinderopvang gepubliceerd. Binnenkort moeten alle bedden en boxen in de professionele kinderopvang hier aan voldoen. Het Keurmerkinstituut heeft zijn eigen eisenpakket EP 149 aangepast aan deze nieuwe landelijke eisen. Bedden en boxen die voldoen aan EP 149 (versie 2) voldoen zowel aan de landelijke eisen als aan de eisen van het Keurmerkinstituut; ze worden bovendien aanbevolen door Stichting Consument en Veiligheid. Sinds kort zijn diverse bedden en boxen van Kids-f , Klassehout en Rolf gecertificeerd volgens versie 2 van EP 149. U vindt ze met naam en toenaam elders op deze site.

De MOgroep heeft zoveel kritiek op het NCKO-onderzoek in 2005 naar de kwaliteit van de kinderopvang in Nederland, dat de werkgeversvereniging haar leden adviseert om niet mee te werken aan het vervolgonderzoek. Bron: www.zibb.nl, 16 maart 2006. Voor het NCKO-onderzoek zie www.kinderopvangonderzoek.nl.

Naschrift Keurmerkinstituut
Het Keurmerkinstituut is in februari jl. geconsulteerd door het onderzoekbureau dat het vervolgonderzoek uitvoert in opdracht van het ministerie van SZW. Wij hebben geadviseerd om te beginnen met harmonisatie van de onderzoekmethoden en beoordelingscriteria die worden toegepast bij inspecties (GGD), certificatie (HKZ) en toekomstige NCKO-projecten. Als dat niet gebeurt zal na elk onderzoek de discussie weer gaan over de onderzoekmethode, en niet over de kwaliteit van de kinderopvang.

In het vakblad Kinderopvang nr. 3 van maart 2006 reageert mevrouw De Valck op pagina 22 op het thema-artikel over de veiligheid van speeltoestellen (november 2005). Het Keurmerkinstituut heeft de volgende reactie gestuurd naar de redactie van Kinderopvang; hij wordt geplaatst in het juni-nummer.

In haar reactie wordt opgemerkt dat speeltoestellen die zijn ontworpen voor thuisgebruik niet zijn goedgekeurd voor gebruik in de kinderopvang. Een zeer schadelijke, maar wellicht onbedoelde uitspraak die er voor zorgt dat onnodig speeltoestellen weggegooid zullen worden. Het zit namelijk zo. Speeltoestellen vallend onder het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS) moeten gecertificeerd zijn en aan bepaalde ontwerpeisen voldoen. Dit wil niet zeggen dat speeltoestellen voor thuisgebruik altijd onder het WAS vallen! Er zijn legio toestellen die niet onder dit besluit vallen en dus wel in de kinderopvang mogen worden gebruikt. Het Keurmerkinstituut nodigt kinderdagverblijven uit bij twijfel over een speelobject een foto te mailen naar post@keurmerk.nl met de vraag of deze valt onder het WAS. Alle mails zullen gratis worden beantwoord.

Het door de VWA ontwikkelde landelijke eisenpakket voor kinderbedden en -boxen in de kinderopvang is zo goed als klaar. Momenteel wordt er de laatste hand aan gelegd. Dit landelijke eisenpakket is onderdeel van EP 149, de eisen van het Keurmerkinstituut voor keurmerkverlening aan bedden en boxen. Dit EP wordt momenteel geactualiseerd. Momenteel zijn er, anders dan advertenties in de vakpers mogelijk doen vermoeden, nog geen bedden of boxen op de markt die volgens het landelijke eisenpakket of EP 149 zijn gecertificeerd. Het Keurmerkinstituut verwacht in april de eerste bedjes te kunnen testen.

Wie nu veilige bedjes voor de kinderopvang wil aanschaffen kan het overzicht elders op deze site raadplegen. De hier vermelde bedjes zijn gecertificeerd op basis van EP 149 (2004), de voorloper van de bovenvermelde eisenpakketten. Bedjes voorzien van dit certificaat voldoen aan de huidige wetgeving en worden bovendien aanbevolen door Stichting Consument en Veiligheid.

Het Keurmerkinstituut geeft een veiligheidscertificaat uit voor omheiningen die geschikt zijn voor kinderdagverblijven en speelplaatsen. Het certificaat is gebaseerd op het eisenpakket EP 144, dat o.a. criteria bevat voor de hoogte, de spijlafstand, en de overklimbaarheid. Elders op deze site vindt u een samenvatting van de criteria. De hekken met certificaat vindt u in het overzicht elders op deze site.

De Wet Kinderopvang had de afgelopen jaren een duidelijk remmende werking op de aandacht voor certificatie. In de eerste helft van 2005 reikte het Keurmerkinstituut slechts 1 HKZ-certificaat in de kinderopvang uit. De tweede helft van 2005 vertoonde met 5 certificaten een duidelijk inhaaleffect. In totaal heeft het Keurmerkinstituut nu 40 HKZ-certificaten in de kinderopvang uitgereikt, zie het overzicht elders op deze site.

De Stichting HKZ heeft haar criteria voor de kinderopvang aangepast aan de nieuwe Wet Kinderopvang. Een dezer dagen komt het nieuwe certificatieschema uit; het is te bestellen bij HKZ (www.hkz.nl). Organisaties die zijn gecertificeerd op de criteria in het vorige schema (juni 2002) krijgen drie jaar de tijd om aan de nieuwe criteria te voldoen.

Los van de herziening van het certificatieschema Kinderopvang werkt HKZ ook aan gefaseerde certificatie. Hierbij kan een aanvrager in drie stappen het HKZ-certificaat behalen. De eerste twee stappen worden gehonoreerd met een opstapcertificaat, de derde stap met het vanouds bekende HKZ-certificaat. Het is nog niet bekend wanneer deze route beschikbaar is voor de kinderopvang. Het Keurmerkinstituut is vertegenwoordigd in de HKZ-werkgroep die de certificatietechnische aspecten voorbereidt. In deze nieuwsbrief houden we u op de hoogte van de ontwikkelingen.

In de tweede helft van 2005 heeft een commissie van belanghebbenden en deskundigen, onder aanvoering van de Voedsel en Waren Autoriteit, een eisenpakket ontwikkeld voor bedden en boxen in de kinderopvang. Het Keurmerkinstituut is lid van deze commissie. Het ministerie van VWS loodst het eisenpakket momenteel door het formele traject voor regelgeving; het wordt naar verwachting voor de komende zomer gepubliceerd. Drie maanden daarna moeten alle nieuwe kinderbedden en -boxen voor de kinderopvang aan het eisenpakket voldoen. Het eisenpakket zal niet gelden voor bedden en boxen die al in kindercentra aanwezig zijn; hierop is de wettelijk verplichte risico-inventarisatie veiligheid van toepassing. Desgewenst kunt u hiervoor het Keurmerkinsituut inschakelen; zie de informatie over veiligheidsinspecties in de kinderopvang.

Het (nog niet gepubliceerde) VWS-eisenpakket voor bedden en boxen in de kinderopvang vertoont grote overlap met de eisen die het Keurmerkinstituut eerder had ontwikkeld in samenwerking met de Stichting Consument en Veiligheid (EP 149). De fabrikanten die op basis van deze eisen het keurmerk "Goedgekeurd Keurmerkinstituut" hadden verworven voor hun kinderbedden, voeren momenteel de benodigde (geringe) aanpassingen door. Naar verwachting komen zij ruimschoots voor het in werking treden van de VWS-eisen op de markt met gecertificeerde bedden en boxen die aan de nieuwe regelgeving voldoen. In deze nieuwsbrief houden we u op de hoogte van de ontwikkelingen.

Half september 2005 was er veel ophef over de kwaliteit van kinderdagverblijven in Nederland. Het rapport dat hieraan ten grondslag lag vindt u op www.kinderopvangonderzoek.nl, de website van het Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoek.

In het onderzoek uit het vorige bericht waren 13 van de 50 onderzochte kindercentra in het bezit van een HKZ-certificaat. Er werd geen significant verschil gevonden tussen de centra met en zonder HKZ-certificaat. De onderzoekers merken hierbij op dat de certificatie-instellingen kennelijk naar andere kwaliteitsaspecten kijken dan zijzelf. Hun instrumentarium is ontwikkeld in de Verenigde Staten, waar relatief meer aandacht is voor hygiëne en de materiële omgeving dan in Nederland.

Als een van de HKZ-certificeerders kan het Keurmerkinstituut beamen dat onze auditoren deels andere aspecten beoordelen, en daarbij andere onderzoekmethoden hanteren. Hoewel het verschil in benadering niet moet worden overdreven, kan dit verklaren waarom de onderzoekers geen verschil zien tussen wel en niet gecertificeerde kindercentra. Als reactie op het onderzoek voert minister De Geus de inspectiecapaciteit van de GGD op. Het Keurmerkinstituut adviseert eerst de typisch Amerikaanse invloeden uit het onderzoek te filteren, en pas dan te kijken welke extra maatregelen in de Nederlandse situatie vereist zijn.

De kinderopvang zucht onder de grote hoevelheid regels voor veiligheid, hygiëne en ergonomie. Op speeltoestellen (binnen en buiten) is het Warenbesluit Attractie- en Speeltoestellen van toepassing. Gelukkig zien creatieve ondernemers nog steeds kans uitdagende binnenspeeltoestellen op de markt te brengen, bijvoorbeeld Castilo, Lappset en Kids-F. Zie ook de volledige lijst met gecertificeerde speeltoestellen. Aan deze speeltoestellen heeft het Keurmerkinstituut, dat hiertoe door de overheid is aangewezen, het wettelijk verplichte certificaaat van typekeuring uitgereikt.

Ouders met klachten over een kindercentrum kunnen vanaf 1 september 2005 terecht bij de Stichting Geschillencommissies Consumentenzaken www.sgc.nl. Deze stichting werkt ook voor ca. 30 andere branches. De geschillencommissie voor de kinderopvang zal zich baseren op de Algemene voorwaarden die eerder zijn overeengekomen tussen de twee branche-organisaties, de Consumentenbond en BOinK, de belangenvereniging van ouders.

De VWA / Keuringsdienst van Waren heeft een werkgroep in het leven geroepen die op korte termijn veiligheidseisen voor bedden en boxen in de kinderopvang gaat opstellen. Het Keurmerkinstituut is, samen met andere betrokken partijen, lid van deze werkgroep. De eisen die deze werkgroep opstelt zullen, na bekrachtiging door de overheid, worden toegepast bij het toezicht op de kinderopvang. Verwacht wordt dat de VWA de nieuwe eisen zal gaan toepassen bij het toezicht op leveranciers van nieuwe bedden en boxen, en de GGD bij het toezicht op kindercentra. Hoe een en ander juridisch wordt ingekaderd is echter nog niet helemaal duidelijk.

Zeven kinderbedden van twee leveranciers zijn momenteel gerechtigd het keurmerk "Goedgekeurd Keurmerkinstituut" te voeren, zie de lijst van goedgekeurde kinderbedden elders op deze site. Certificaten van andere keuringsinstanties zijn gebaseerd op de eisen in het Warenwetbesluit kinderbedden en -boxen en/of de Europese norm EN 716, soms aangevuld met een ergonomische toets. Alleen in de keuringseisen voor "Goedgekeurd Keurmerkinstituut" (EP 149) zijn - naast het Warenwetbesluit en EN 716 - de meest actuele veiligheidsinzichten specifiek voor de kinderopvang verwerkt. Kinderbedden met het keurmerk "Goedgekeurd Keurmerkinstituut" worden daarom aanbevolen door St. Consument en Veiligheid (zie ook www.veiligheid.nl). St. Consument en Veiligheid is ook lid van de bovengenoemde VWA-werkgroep.

Het Nederlands Dagblad publiceerde op 7 mei 2005 het volgende bericht.

"Nederlandse ouders hebben hun jonge kinderen liever bij zich thuis dan dat zij ze in een kinderopvang stoppen.Dat blijkt uit onderzoek van de Nederlandse Gezinsraad. In vergelijking met andere landen in Europa geven zij minder gemakkelijk de zorgtaak voor hun kinderen uit handen. (...) Het is de jonge ouders niet zo zeer te doen om het geld. Een betaalbare kinderopvang alleen is niet voldoende. De ouders willen ook zeker weten dat de kinderen goed opgevangen worden. En daar twijfelt een flink aantal aan."

Kindercentra met een HKZ-certificaat kunnen hierop inspelen door de meerwaarde van dit keurmerk actief te communiceren. Zie ook de lijst met HKZ-certificaathouders van het Keurmerkinstituut.

Op 1 maart 2005 publiceerde de Keuringsdienst van Waren / Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) de resultaten van recent onderzoek in de kinderopvang. Zowel de veiligheid van speeltoestellen, als die van bedden en boxen blijkt vaak onder de maat. De overheid heeft aangekondigd deze onderwerpen de komende tijd extra aandacht te geven, enerzijds met voorlichting, anderzijds met opsporing. U vindt de onderzoekresultaten van de VWA op www.vwa.nl. Hieronder gaan we in op enkele praktische aspecten die in de VWA-rapporten niet of minder worden belicht.

De VWA concludeert dat noch het Warenwetbesluit voor kinderbedden en -boxen, noch de (vrijwillige) Europese norm EN 716 voor kinderbedden voldoende rekening houdt met de specifieke omstandigheden in de kinderopvang. Certificaten en keurmerken die zijn gebaseerd op de Warenwet of EN 716 geven volgens de VWA dus onvoldoende garantie op veiligheid. Het keurmerk "Goedgekeurd Keurmerkinstituut", dat onlangs voor het eerst is toegekend aan 2 kinderbedden, is wel toegesneden op de kinderopvang. In de keuringseisen zijn niet alleen de Warenwet en EN 716 opgenomen, maar ook de "Koopwijzer voor meubilair in de kinderopvang", die is opgesteld door de Stichting Consument en Veiligheid. Kinderbedden met het keurmerk "Goedgekeurd Keurmerkinstituut" worden daarom aanbevolen door Consument en Veiligheid (zie ook www.veiligheid.nl). Raadpleeg de lijst van goedgekeurde kinderbedden als u nieuwe bedjes wilt aanschaffen. Wilt u inzicht in de huidige situatie in uw kindercentrum, dan kunt u een veiligheidsinspectie van de bedjes laten uitvoeren door het Keurmerkinstituut. Bij deze inspectie gaan we uit van dezelfde criteria als bij de keuring van nieuwe bedjes. Elders op deze site kunt u een vrijblijvende offerte aanvragen.

De VWA meldt dat slechts de helft van de speeltoestellen die een wettelijk verplicht certificaat van typekeuring moeten hebben, dit ook werkelijk hebben. Veel kindercentra weten niet dat alle na maart 1997 geplaatste speeltoestellen van zo'n certificaat moeten zijn voorzien. De verplichting geldt ook voor speelhuisjes, zelfbouwtoestellen, en veel speelgoedachtige toestellen (vaak van kunststof of hout) die o.a. in de speelgoedwinkel te koop zijn.

Als uw toestelleverancier het sinds maart 1997 verplichte certificaat niet kan overleggen, kunt u het Keurmerkinstituut opdragen een typekeuring uit te voeren. Voor een vrijblijvende offerte stuurt u een digitale foto naar jeroen@keurmerk.nl. Een schets of catalogusfoto mag ook - die kunt u naar het Keurmerkinstituut sturen t.a.v. Jeroen Bos. Wilt u inzicht in de huidige situatie in uw kindercentrum, dan kunt u een veiligheidsinspectie van de speeltoestellen laten uitvoeren door het Keurmerkinstituut. Elders op deze site kunt u een vrijblijvende offerte aanvragen.

Ruim 100 kinderopvangorganisaties zijn in het bezit van het vrijwillige HKZ-certificaat. De eisen voor dit keurmerk gaan niet specifiek in op speeltoestellen en kinderbedden; ze zeggen alleen dat de organisatie aantoonbaar aan de geldende wetten en regels moet voldoen. Ongeveer een derde van de HKZ-certificaten in de kinderopvang is door het Keurmerkinstituut verleend (zie het overzicht). Bij de keuringen en controles voor het HKZ-certificaat geven onze auditoren (=keurmeesters) extra aandacht aan de veiligheid van speeltoestellen en kinderbedden. Zij inspecteren deze producten niet zelf, maar gaan na of het management regelmatig inspecties laat uitvoeren, en actie onderneemt als daarbij gebreken aan het licht komen. Doordat het Keurmerkinstituut zelf speeltoestellen en kinderbedden certificeert, kan het goed beoordelen of het management de zaken op dit punt goed voor elkaar heeft.

In januari 2005 liep een team van de Raad voor Accreditatie (RvA) mee bij een HKZ-audit van het Keurmerkinstituut. Dit gebeurt eens per ca. 3 jaar om te controleren of de kwaliteit van onze auditteams nog aan de internationale normen voor certificatie voldoet. De conclusie van de RvA luidde: "Een professioneel uitgevoerde audit, waarbij het praktijkonderzoek (implementatie van procedures ter plaatse) resultaatgericht is uitgevoerd. Er is een eerlijke en adequate beoordeling gegeven van de sterkten en zwakten van het kwaliteitsmanagementsysteem van de auditee." Voor de volledigheid: de RvA had ook enkele opmerkingen over het auditprogramma, maar deze konden (en zijn) moeiteloos worden verwerkt.

De onafhankelijke RvA bevestigt hiermee dat onze klanten veel waar voor hun geld krijgen: deskundige auditoren, en een beoordeling waar je echt wat aan hebt. De accreditatie van het Keurmerkinstituut is inmiddels verlengd.

Het Keurmerkinstituut kan sinds eind 2004 nieuwe kinderbedden van een keurmerk voorzien. Omdat de eisen die hieraan ten grondslag liggen zijn opgesteld in nauw overleg met o.a. de St. Consument en Veiligheid, mag ons keurmerk voor kinderbedden het onderschrift "Aanbevolen door Consument en Veiligheid" voeren. De keuringseisen gaan royaal uit boven de eisen in de Europese norm EN 716, met name doordat deze norm geen eisen bevat voor stapelbedden. De uitreiking van het eerste keurmerk wordt binnen 1 of 2 maanden verwacht; zodra het zover is leest u dat in deze nieuwsbrief

Als uitwerking van het artikel over kwaliteit in de nieuwe Wet Kinderopvang heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onlangs zijn Beleidsregels Kwaliteit Kinderopvang gepubliceerd, zie www.wetkinderopvang.nl (kijk bij Nieuws). De beleidsregels zijn gebaseerd op het convenant dat de branche-organisaties samen met de ouder-organisatie Boink deze zomer over hetzelfde onderwerp hebben ontwikkeld.

Het convenant zou het symbool worden van de door de branche-organisaties bepleite zelfregulering. Het kwam in de plaats van de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) over kwaliteit, die in de kamerbehandeling van de Wet Kinderopvang tamelijk onverwacht was afgevoerd. We zien nu dat het convenant slechts een tussenstap is geweest om de belangrijkste elementen van de AMvB alsnog in te voeren, inclusief de essentie van de instructies en checklisten voor de GGD, die al voor de kamerbehandeling klaar lagen. Dat het geheel nu "Beleidsregels" heet, en een iets lichtere status heeft dan een AMvB, doet aan het wezen van deze stelling niets af.

Hoewel de Tweede Kamer zich kan afvragen of haar besluiten serieus worden genomen, mag de kinderopvang blij zijn met de toegenomen duidelijkheid die de beleidsregels verschaffen. Veel organisaties in de sector zouden ook nog graag zien dat de verplichte risico-inventarisaties worden vervangen door meer concrete, landelijk uniforme, criteria voor de veiligheid en hygiëne. Dat zou veel (gevaarlijke) onduidelijkheid voorkomen.

De nieuwe keuringseisen van het Keurmerkinstituut voor kinderbedden zijn begin december 2004 formeel bekrachtigd. De reacties van vooraanstaande deskundigen (Consument en Veiligheid, Keuringsdienst van Waren, GGD) zijn verwerkt, zodat de keuringseisen nu de meest actuele inzichten op het gebied van veiligheid en ergonomie bevatten. Het eisenniveau gaat royaal uit boven het Warenwetbesluit Kinderbedden en -boxen en de Europese normen voor kinderbedden. De eerste keuringen in opdracht van leveranciers zijn al in gang gezet. Verwacht wordt dat het keurmerk Goedgekeurd Keurmerkinstituut omstreeks februari 2005 voor het eerst aan een bedje kan worden verleend. Zodra dat zich voordoet leest u het in deze nieuwsbrief.

Op 1 november 2004 is de discussie over de veiligheid van bedjes in de kinderopvang weer opgelaaid. Hoewel het in veel media lijkt alsof het Keurmerkinstituut het nieuws heeft gezocht, hebben wij slechts vragen van journalisten beantwoord die meer wilden weten over dit onderwerp. Het persbericht waarmee de publiciteit is begonnnen, is uitgegeven door het vakblad Kinderopvang. Ook hierin worden gegevens van het Keurmerkinstituut aangehaald, o.a. ons onderzoek van 2 jaar geleden in opdracht van de gemeente Almere, waarbij bleek dat zo'n 40% van de bedjes in de kinderopvang niet aan de geldende veiligheidseisen voldeden. Almere heeft daarna vergaande maatregelen genomen om de situatie te verbeteren. Naar aanleiding van de recente ongevallen besteedt de Keuringsdienst van Waren (Voedsel en Waren Autoriteit) momenteel extra aandacht aan de bedjes in de kinderopvang. Men voert zowel in kindercentra als bij de producenten van bedjes veiligheidsinspecties uit. Het Keurmerkinstituut kan een veiligheidsinspectie op verzoek uitvoeren.

De nieuwe Wet Kinderopvang, die op 1 januari a.s. ingaat, is niet van toepassing op peuterspeelzalen. Veel gemeenten moeten zich daardoor opnieuw bezinnen op hun psz-beleid. De SGBO, het onderzoekzoeks- en adviesbureau van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, heeft hiervoor een handreiking ontwikkeld, inclusief een nieuwe modelverordening voor peuterspeelzalen. U vindt de handreiking op www.sgbo.nl (=> Nieuws => Handreiking peuterspeelzaalbeleid). Nieuw in de modelverordening is het onderscheid in drie ambitieniveaus:
- niveau 0: spelen en ontmoeten;
- niveau 1: spelen, ontmoeten, ontwikkelen en signaleren;
- niveau 2: spelen, ontmoeten, ontwikkelen, signaleren en ondernemen.
Hieraan gekoppeld zijn eisen voor het aantal beroepskrachten of begeleiders per groep: hoe hoger het ambitieniveau, hoe zwaarder de eisen aan de leiding.

De nieuwe modelverordening voor peuterspeelzalen sluit qua systematiek zoveel mogelijk aan bij de Wet Kinderopvang. Dit betekent o.a. dat de exploitant verplicht wordt risico-inventarisaties uit te voeren op het terrein van veiligheid en gezondheid. Voor de psz-sector is dit extra lastig, omdat hiervoor nog geen model-instrumenten zijn ontwikkeld (voor de sectoren kdv en bso zijn ze wel beschikbaar, zie het bericht hieronder). Doordat de peuterspeelzalen niet onder de Wet Kinderopvang vallen, zijn de gemeenten niet verplicht de inspecties aan de GGD op te dragen. De deelgemeente Amsterdam-Noord, die haar kinderopvanginspecties al jaren laat uitvoeren door het Keurmerkinstituut, maakt van deze speelruimte gebruik: men heeft besloten de psz-inspecties ook na 2004 uit te besteden aan het Keurmerkinstituut.

De nieuwe Wet Kinderopvang die op 1 januari a.s. ingaat, is van toepassing op kinderdagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus; peuterspeelzalen en informele opvang vallen er niet onder. Raadpleeg www.wetkinderopvang.nl voor meer informatie.

Hoewel de nieuwe wet slechts globaal voorschrijft wat moet zijn geregeld op het gebied van veiligheid en gezondheid, moet het kindercentrum deze zaken ook in de toekomst goed op orde hebben. De GGD blijft ook controleren. De overheid komt nog met zogeheten beleidsregels waarin interpretaties van de nieuwe wet zijn opgenomen; wie van de beleidsregels afwijkt moet dat goed kunnen onderbouwen. De GGD toetst of risico-inventarisaties voor veiligheid en gezondheid zijn uitgevoerd, en of deze hebben geleid tot weloverwogen besluiten over preventieve maatregelen. Het Keurmerkinstituut verwacht veel discussie en onduidelijkheid, vooral in het begin.

De GGD heeft hulpmiddelen laten ontwikkelen om de benodigde risico-inventarisatie, zowel voor veiligheid als gezondheid, verantwoord te kunnen uitvoeren. Het hulpmiddel voor veiligheid is ontwikkeld door Stichting Consument en Veiligheid (www.veiligheid.nl), het hulpmiddel voor gezondheid door het Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid (tel. 020 - 5555 415). De hulpmiddelen zijn te vinden op www.wetkinderopvang.nl (kijk bij Bibliotheek). Ze worden momenteel breed onder de aandacht gebracht, en het werkveld kan workshops en cursussen volgen om ze te leren toepassen. Het Keurmerkinstituut adviseert waar mogelijk terug te vallen op erkende certificaten en keurmerken, dan is de risico-inventarisatie simpel of zelfs overbodig. Ga wel na of de werkingssfeer van het certificaat/keurmerk het risico volledig bestrijkt, en lees de bij producten meegeleverde gebruiksinstructies. Elders op deze site vindt u een overzicht van certificaten en keurmerken voor de kinderopvang (alleen non-food).

De organisaties van ouders en ondernemers, te weten Boink, MOgroep en Branchevereniging, hebben een convenant afgesloten waarin ze basiseisen voor kwaliteit in de kinderopvang vastleggen. Ze geven hiermee invulling aan het verlangen van de overheid naar meer zelfregulering. Onderwerpen in het convenant zijn o.a. pedagogisch beleid, aantal kinderen per leidster, huisvesting, medezeggenschap ouders, veiligheid, gezondheid, en kwaliteit personeel. MOgroep en Branchevereniging adviseren hun leden zeer dringend zich aan het convenant te houden. U vindt het convenant op de websites van Boink (www.boink.info) en de MOgroep (www.mogroep.nl).

Dezelfde partijen van het Convenant (zie boven) stellen samen met de Consumentenbond algemene leveringsvoorwaarden voor de kinderopvang op. Kindercentra kunnen deze opnemen in hun overeenkomsten met ouders/verzorgers. De algemene voorwaarden regelen o.a. informatievoorziening, prijsafspraken, dienstverlening, wederzijdse verplichtingen, aansprakelijkheid en geschillenbeslechting. U vindt de concept-algemene voorwaarden (pdf-document) op www.wetkinderopvang.nl (->Nieuws -> Algemeen).

Een lichtpuntje in de overvloed van nieuwe regels is de herziene wetgeving voor de preventie van legionella in waterleidingen. Kindercentra horen binnenkort tot de laagste risicocategorie (mits er niet wordt overnacht). Dit betekent dat ze geen risicoanalyse en beheersplan meer hoeven te maken. De nieuwe wetgeving (concept), die naar verwachting eind 2004 in werking treedt, vindt u als pdf-document op www.vrom.nl (-> Dossiers -> Water -> Legionella). Hier vindt u ook de brochure "Legionella, antwoorden op de meest gestelde vragen" (pdf-document). De preventietips in deze brochure kunt u ook toepassen in het kindercentrum.

Onder de nieuwe Wet Kinderopvang moeten veel organisaties meer aandacht besteden aan het innen van facturen. Wie hiervoor externe ondersteuning wenst kan een incassobureau inschakelen. Sinds 10 maart 2004 zijn er 16 incassobureaus met het Incasso-keurmerk. Dit keurmerk betekent dat zij hun incasso-activiteiten correct en zorgvuldig uitvoeren. Klachten en geschillen kunnen worden voorgelegd aan een onafhankelijke commissie. Meer informatie vindt u op www.nvio.nl.

Na het bericht in de vorige nieuwsbrief over onveilige bedjes in de kinderopvang heeft een aantal leveranciers bij het Keurmerkinstituut een certificaat aangevraagd. Zodra een of meer bedjes zijn gekeurd en aan de geldende wetten en normen blijken te voldoen, reikt het Keurmerkinstituut een certificaat uit. Via deze nieuwsbrief houden we u op de hoogte van de voortgang. Het blijft mogelijk bij het Keurmerkinstituut een veiligheidsinspectie van bestaande bedjes aan te vragen.

Ouders sturen steeds vaker jonge kinderen zonder diploma naar het zwembad om zelf bijvoorbeeld rustig boodschappen te doen. De zogenaamde dumpkinderen leggen volgens de zwembaden een flinke druk op het toezichthoudend personeel. Vooral op zaterdag komen steeds meer jonge kinderen zonder ouders, maar met een groter broertje of zusje van hooguit tien jaar aan de kassa. (...). Zwembaden voelen zich door deze tendens geroepen om strengere regels op te stellen. Bron: www.zwemrekreatie.nl.

Voor organisaties die willen beginnen met systematische kwaliteitszorg heeft de Stichting HKZ een handreiking, inclusief stappenplan, ontwikkeld. U vindt het op www.hkz.nl, kijk bij "Nieuws". Zie ook de cursus Starten met een kwaliteitssysteem en de speciale pagina voor de (beginnende) kwaliteitsfunctionaris op deze site.

Naar aanleiding van een dodelijk ongeval in Goes roept de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA, v/h Keuringsdienst van Waren) alle kinderdagverblijven en peuterspeelzalen op om hun speelhuisjes te controleren.

Op 30 maart 2004 is een meisje van 2,5 jaar door verstikking om het leven gekomen. Dit ongeval is veroorzaakt doordat het meisje met het koord van een loopklos (een soort speelgoed) om de hals gewikkeld van een glijbaan van een speeltoestel is afgegleden. Hierbij bleef het koord van de loopklos vasthaken aan de bovenzijde van de opstaande zijkanten van de glijbaan. De VWA heeft vastgesteld dat het betrokken speeltoestel niet aan de wettelijke eisen voor speeltoestellen voldoet. De VWA heeft de kindercentra die een dergelijk toestel geleverd hebben gekregen een brief gestuurd met het dringende advies deze speelhuizen met glijbaan buiten gebruik te stellen. Sinds 23 april 2004 staat op de VWA-website (www.vwa.nl) uitgebreide informatie over deze speeltoestellen, die erop gericht is eventueel nog niet bereikte centra te informeren en aan te zetten het toestel buiten gebruik te stellen.

Ook voor binnentoestellen is een certificaat verplicht
Het Keurmerkinstituut benadrukt dat alle speeltoestellen, ook als ze binnenshuis zijn opgesteld, een wettelijk verplicht certificaat van typekeuring moeten hebben. Al sinds 1997, toen de wet op de speeltoestellen van kracht werd, beweert een aantal leveranciers -ten onrechte- dat speelhuisjes en andere toestellen voor gebruik binnenshuis geen certificaat zouden behoeven, en ze brengen hun speeltoestellen dan ook ongekeurd op de markt.

Het speelhuisje waarop het dodelijke ongeval in Goes gebeurde is beslist niet het enige binnentoestel dat niet aan de wettelijke veiligheidseisen voldoet. Het Keurmerkinstituut raadt daarom alle kindercentra aan bij hun leveranciers de certificaten op te vragen van hun speeltoestellen, niet alleen de binnentoestellen, maar ook de buiten opgestelde toestellen. Als een toestel is geleverd na 26 maart 1997 moet de leverancier het wettelijk verplichte certificaat kunnen tonen. Ook als het toestel eerder is geplaatst moet het voldoen aan de wettelijke veiligheidseisen, maar het hoeft dan geen certificaat te hebben.

Check op certificaat of inspetie
Twijfelt u aan de geldigheid van het door de leverancier getoonde certificaat, fax het dan voor een gratis check door het Keurmerkinstituut naar 079 - 363 7001. Voor oudere toestellen, geleverd voor 26 maart 1997, is een certificaat niet verplicht; deze toestellen kunt u laten inspecteren door een van de vele particuliere inspectiebureaus. Kies bij voorkeur een bureau dat door de overheid is aangewezen voor het uitvoeren van de wettelijk verplichte typekeuringen, dan kunt u erop vertrouwen dat de inspecteur voldoende kennis van de wet heeft. De actuele lijst met aangewezen keuringsinstellingen vindt u op de VWA-website (www.vwa.nl).

Bij onze HKZ-audits, cursussen en studiedagen blijkt dat veel organisaties worstelen met het opzetten en uitvoeren van de verplichte interne audits. Daarom organiseert het Keurmerkinstituut op 8 maart a.s. een eenmalige workshop over het organiseren en plannen van interne audits in de kinderopvang. De workshop ('s ochtends in Utrecht) is bedoeld voor kwaliteitsmedewerkers die nog weinig ervaring hebben met het opstellen van het auditplan en procedure. Redelijke kennis van de HKZ-criteria voor de kinderopvang wordt aanwezig verondersteld. Meer informatie en aanmelding: zie de cursuskalender elders op deze site.

De Arbo-krant voor kdv- en psz-medewerkers (sept. 2003) meldt dat de Arbeidsinspectie vanaf 2004 aan de slag gaat met de ergonomie in de kinderopvang. Centraal daarbij staat de verplichte Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) en het daaruit voortvloeiende plan van aanpak. Meer hierover leest u op www.arbo-kinderopvang.nl. Stichting Consument en Veiligheid werkt in opdracht van GGD Nederland aan een hulpmiddel waarmee organisaties hun eigen kindercentrum kunnen controleren op veiligheidsrisico´s voor kinderen. Men verwacht dat het instrument eind 2003 beschikbaar komt. Zodra het instrument openbaar is, zal het in deze nieuwsbrief worden aangekondigd.

In veel gemeenten wordt de buitenschoolse opvang (bso) geïnspecteerd aan de hand van checklisten die zijn ontwikkeld voor kinderdagverblijven (kdv). Zowel de GGD-en, die de meeste inspecties uitvoeren, als de bso's zijn hierover niet tevreden, want diverse eisen voor kdv's zijn niet van toepassing op de bso, en andersom. Een werkgroep van GGD-inspecteurs heeft nu een checklist ontwikkeld die specifiek is toegesneden op de veiligheid en hygiëne in de bso. De checklist staat als Word-document op www.ggdkennisnet.nl. Vul op deze site zoeknummer 19817 in in het zoekvenster links op de pagina.

De Nationale Brandpreventieweek was dit jaar van 3 t/m 11 oktober. Kinderen werden op school aangemoedigd om thuis een stimulerende rol te spelen bij de aanschaf van brandpreventieve producten en het nemen van brandpreventieve maatregelen. Gastouderbureau's kunnen hierbij aansluiten om gastouders te helpen met de brandveiligheid in hun woning. De themapagina over brandpreventie van het Keurmerkinstituut verwijst o.a. naar goedgekeurde rookmelders en brandblussers. Ook staan hier verwijzingen naar onafhankelijke informatie over brandveiligheid elders op internet, waar onder de website van de Brandpreventieweek, met informatiematerialen die ook voor gastouders bruikbaar kunnen zijn.

De landelijke GGD en de Vereniging Nederlandse Gemeenten hebben een brochure uitgegeven met de titel "Handreiking toezicht kwaliteit kinderopvang". De inhoud is gericht op de direct betrokken functionarissen binnen GGD-en en gemeenten, maar ook kinderopvangorganisaties vinden er veel nuttige informatie in. Er staat niet alleen een model-inspectierapport in, maar ook een lijst van geldende wet- en regelgeving. Verder worden de bevoegdheden van de GGD en de gemeente beschreven. De brochure staat als pdf-document op www.ggdkennisnet.nl. Vul op deze site zoeknummer 18060 in in het zoekvenster links op de pagina.

Het Keurmerkinstituut introduceert binnenkort een nieuwe dienst: de certificatie van dienstverleners in de speeltuinwereld. Hierbij gaat het om bedrijven die zich bezighouden met het ontwerpen, plaatsen, inspecteren en onderhouden van speeltoestellen, en de aanleg van valdempende materialen en speelterreinen. Om zijn onafhankelijkheid te handhaven zal het Keurmerkinstituut daarom op termijn stoppen met het inspecteren van speeltoestellen. De klanten van onze inspectiediensten worden tegen die tijd geïnformeerd over de mogelijkheden om over te stappen naar inspectiebureau's met een vergelijkbaar kwaliteitsniveau. In deze nieuwsbrief houden wij de kinderopvangbranche op de hoogte van de voortgang van onze nieuwe certificatiediensten.

Het Keurmerkinstituut heeft zijn opleidingsaanbod voor de kinderopvang uitgebreid met twee studiemiddagen:
- intern auditen voor gevorderden (bijscholing)
- permanente kwaliteitsverbetering
Beide studiemiddagen zijn bedoeld voor organisaties die al een HKZ-certificaat bezitten. Daarnaast gaat de veelgevraagde training intern auditen in de kinderopvang onverminderd door. Onze docenten hebben veel ervaring met officiële HKZ-audits, zodat u verzekerd bent van maximale toepasbaarheid van de lesstof. Ook eventuele vragen over de nieuwe HKZ-criteria worden van concrete antwoorden voorzien.

Kijk op de cursuskalender voor data, locaties en aanmelding.

Wie wil weten hoeveel HKZ-certificaten zijn uitgereikt in de kinderopvang kan het best terecht op de website van Klein Kapitaal (www.kleinkapitaal.nl). Nieuwe keurmerkhouders geven het heuglijke nieuws kennelijk meteen door aan Klein Kapitaal. De site van de Stichting HKZ (www.hkz.nl) loopt altijd iets achter, want HKZ is afhankelijk van de meldingen van de certificatie-instellingen, die blijkbaar minder haast hebben. Sinds kort stijgt het aantal certificaten op de HKZ-site echter spectaculair sneller dan bij Klein Kapitaal. Op 18 juni 2003 was de stand bij Klein Kapitaal 77 certificaten, en op de HKZ-site 107 certificaten. Het verschil komt doordat enkele certificatie-instellingen bij een aantal organisaties alle vestigingen een eigen certificaat hebben gegeven. Het Keurmerkinstituut zou op deze manier al zo'n 360 certificaten hebben kunnen uitreiken aan de 18 organisaties die het tot deze datum heeft gecertificeerd.

Op de website van Omroep Flevoland staat sinds 26 september jl. het volgende bericht.

Na bedjes, ook rest kinderdagverblijf veilig
Nu de bedjes in de Almeerse kinderdagverblijven veilig zijn gemaakt, moet de rest in en rondom de kinderdagverblijven ook veilig worden gemaakt. Dat bepleit directeur Wolter Heulen van kinderdagverblijf Kinderworld met vestigingen in Almere en Lelystad. Heulen heeft al zijn bedjes in Almere verspijkerd, zodat ze voldoen aan de eisen van het Keurmerkinstituut, dat in opdracht van de gemeente onderzoek deed nadat een kleuter met zijn hoofd tussen de spijltjes had gezeten. Overigens heeft het Keurmerkinstituut vastgesteld dat de helft van de Almeerse bedjes niet in orde was. Die moeten op straffe van een boete van Eur 200 in orde worden gemaakt. De Kinderworld-directeur wil na de bedjes ook andere zaken veilig maken, zoals de nooduitgangen, het taxivervoer naar de buitenschoolse opvang. Bovendien pleit hij voor gediplomeerd personeel.

Het Keurmerkinstituut voegt hier aan toe dat een deel van de onveilige situaties gemakkelijk te verhelpen bleek, o.a. door het weghalen van dekbedjes uit slaapruimtes voor peuters onder de twee jaar, of door de afstand tussen ledikant en radiator te vergroten. Verder waren veel matrasjes te klein voor het ledikantje, wat kan leiden tot verstikking als het kind er met het gezicht tussen komt. In de meeste overige gevallen voldeden de bedjes zelf niet aan de actuele veiligheidseisen. Dit kwam helaas ook voor bij recent geleverde bedjes.

Naast de wettelijk verplichte certificaten voor speeltoestellen, skatebanen, waterglijbanen e.d. geeft het Keurmerkinstituut ook veiligheidscertificaten uit voor andere producten. In augustus 2002 is zo'n certificaat uitgereikt voor een hekwerk dat speciaal is ontworpen voor buitenruimtes waarin kinderen spelen. Onze veiligheidseisen zijn gebaseerd op de ergonomische eigenschappen (afmetingen, vaardigheden) van kinderen vanaf de kruipleeftijd. De vergrendeling van het poortje voldoet aan de Europese norm voor traphekjes, zodat kinderen het niet kunnen openen. Veel hekwerk op de markt is ontworpen voor bedrijfsterreinen, en daardoor minder geschikt voor kinderspeelplaatsen, bijvoorbeeld door een te grote spijlafstand. De twee certificaathouders, B & G Hekwerk en Ruigrok Hekwerk, vullen daardoor een gat in de markt. Ze staan vermeld in het overzicht van goedgekeurde speeltoestellen. Lees ook het persbericht over de uitreiking van deze certificaten.

Het Algemeen Dagblad opende op 29 juli jl. met de kop "Crèches vies en riskant". De krant baseerde zich op de inspectierapporten die men had opgevraagd bij de vier grote steden. Een dag later citeerde De Volkskrant enkele inspecteurs uit de betrokken steden, die aangaven dat het AD hun rapporten te negatief interpreteerde.

Een aantal gemeenten heeft de inspecties in de kinderopvang opgedragen aan het Keurmerkinstituut. Onze ervaring is dat in beide berichten een kern van waarheid zit. In veruit de meeste gevallen zijn de veiligheid en hygiëne op voldoende niveau, maar slordigheid en onachtzaamheid komen voor. Twee gemakkelijk vermijdbare gevaren komen we helaas regelmatig tegen:
- koordjes van zonwering die in/naast kinderbedjes of in de speelruimte hangen;
- vluchtwegen die zijn geblokkeerd door meubilair of andere obstakels.
Wie de vakliteratuur bijhoudt weet dat deze situaties fatale gevolgen kunnen hebben. Des te meer verbaast het ons dat de situatie bij een herhalingsinspectie soms onveranderd is. Het Keurmerkinstituut adviseert deze risico's grondig aan te pakken:
- neem geen zonwering met koordjes of hang ze buiten bereik van kinderen;
- maak de vluchtroutes vrij en controleer dit regelmatig;
- organiseer minstens elk jaar een ontruimingsoefening.
Meer adviezen vindt u bij de veel gestelde vragen over de veiligheid en hygiëne in de kinderopvang, onder andere over veiligheidsglas, kindermeubilair en speeltoestellen.

Onder de kop "Peuter verdrinkt bij ingang crèche" berichtte het Parool op 24 april 2002 over een dodelijk ongeval bij de kinderopvang van een onderwijsinstelling in Amsterdam. Op het moment dat de ouders hun kinderen kwamen ophalen ontsnapte een jongetje van anderhalf aan de aandacht. Het werd later achter het gebouw in een sloot gevonden. Hoewel de politie aanvankelijk sprak over een tragisch ongeval, dat niet hoefde te worden onderzocht, stelt justitie inmiddels een diepgaand onderzoek in.

Een sloot dichtbij een accommodatie voor kinderopvang is zonder twijfel gevaarlijk, maar er zijn geen regels die dit expliciet verbieden. Een drukke weg voor de uitgang van het gebouw vormt een vergelijkbaar gevaar, en dat wordt evenmin verboden. Noch de modelverordening van de VNG, noch de "Kwaliteitseisen voor accommodaties" in de Handleiding Kwaliteitsstelsel Kinderopvang (Reed Business Information, 1998) geven een minimale afstand van de buitendeur tot een gevaarlijke plek. Er gelden wel eisen voor de buitendeur: deze mag niet door een kind van binnenuit zijn te openen, en het binnentreden van onbevoegden moet worden verhinderd. Het krantenbericht doet vermoeden dat in dit geval de overdracht van het kind aan de ouder niet goed is verlopen. Ook als er geen sloot of straatweg in de buurt is, verdient het daarom aanbeveling de overdracht strikt te regelen.

Nu het Certificatieschema Kinderopvang van de Stichting HKZ is gepubliceerd, voeren veel organisaties een nulmeting uit, om te kijken hoe ver ze al zijn met hun kwaliteitssysteem. Sommige schakelen hiervoor een adviesbureau in, andere doen het zelf of vragen een certificatie-instelling om een pre-audit uit te voeren. Dit laatste heeft als voordeel dat precies wordt vastgesteld wat al in orde is, en wat nog moet gebeuren om het HKZ-kwaliteitsmerk te verwerven. Hiermee kan de organisatie zeer doelgericht aan de slag: twee veel genoemde oorzaken van vertraging -onnodige verfraaiing van procedures en het ontkennen van tekortkomingen- zijn na een pre-audit veel gemakkelijker aan te pakken. Voor de kwaliteitsmanager is het rapport van een pre-audit volgens de HKZ-criteria een snel en voordelig hulpmiddel om richting en energie te geven aan de verdere ontwikkeling van het kwaliteitssysteem.