Het Keurmerkinstituut verleent het HKZ-certificaat voor kwaliteit in de kinderopvang.

Gecertificeerde organisaties
Vervallen certificaten
Ervaringen met de keuringsprocedure
Wat merk je van een kwaliteitssysteem?
Voorbeelden van verbeterpunten

Meer gecertificeerde organisaties vindt u op www.hkz.nl.

Raadpleeg ook het overzicht van diensten (incl. opleidingen) voor de kinderopvang, de Nieuwsbrief Kinderopvang, en het overzicht van gekeurde producten, diensten en accommodaties

Het Keurmerkinstituut heeft het HKZ-keurmerk voor kwaliteit in de kinderopvang verleend aan de volgende organisaties. In de kolom Plaats is de hoofdvestiging vermeld. Voor geïnteresseerde ouders/verzorgers is de lijst van gecertificeerde vestigingen op aanvraag verkrijgbaar: mail naar post@keurmerk.nl.

Noord en Oost Ned.	Plaats	Toepassingsgebied *)
St. Kinderopvang Stad Groningen	Groningen	kdv, nso, gob
Kinderdagverblijf Little World	Groningen	kdv
Raster Kinderopvang	Deventer	kdv, bso, gob
St. Kinderopvang Humanitas (www.kinderopvanghumanitas.nl)	Heerlen	kdv, bso
KION	Nijmegen	kdv, bso, gob
De Eerste Stap Holding en de werkmaatschappijen; -de eerste stap, kinderopvang -de eerste stap peuterspeelzaal (www.deeerstestap.nl)	Wijchen	kdv, bso, psz
Kinderopvang De Cirkel	Almelo	kdv, bso, gob
St. Kinderopvang Haren	Haren	kdv, bso, psz, gob
St. Trias (www.stichtingtrias.nl)	Vries	kdv, bso, psz
Flevoland, Utrecht	Plaats	Toepassingsgebied *)
Uk (incl. ontwerp en ontwikkeling)	Almere	kdv, bso, gob, inkoop kindplaatsen bij derden
Kindergarden (www.kindergarden.nl)	Amsterdam	kdv
St. Kinderopvang Wijk bij Duurstede	Wijk bij Duurstede	kdv, bso
Ludens	Utrecht	kdv, bso
Kinderdagverblijf Jolie (www.kdvjolie.nl)	Utrecht	kdv, nso
De Klimboom	Breukelen	kdv, bso, gob
St. Kinderopvang Humanitas (www.kinderopvanghumanitas.nl)	Heerlen	kdv, bso
St. Kinderopvang Baarn	Baarn	kdv, bso
Saartje Kinderopvang	Utrecht	kdv, bso
Kinderopvang Mini Stek	Utrecht	kdv, bso, psz
BSO IJsselstein	IJsselstein	bso
Noord-Holland	Plaats	Toepassingsgebied *)
St. Kinderopvang Bussum- Naarden-Muiden-Muiderberg	Bussum	kdv, nso
Uk (incl. ontwerp en ontwikkeling)	Amsterdam	kdv, bso
KinderRijk Holding en de werkmaatschappijen KinderRijk Dagopvang en KinderRijk Buitenschoolse opvang	Amstelveen	kdv, nso, gob
Kindergarden (www.kindergarden.nl)	Amsterdam	kdv
Kits Oonlie	Heiloo	kdv, bso
St. Kinderopvang Hoorn (www.kinderopvanghoorn.nl)	Hoorn	kdv, bso
Rollebol Kindercentra	Alkmaar	kdv, bso
St. Kinderopvang Humanitas (www.kinderopvanghumanitas.nl)	Heerlen	kdv, bso
De Kleine Wereld	Amsterdam	kdv
Kdv Ko	Amsterdam	kdv
Stichting eigentijdse kinderopvang amsterdam (www.stekamsterdam.nl)	Amsterdam	kdv
St. Kinderopvang Hilversum	Hilversum	kdv, nso
St. Uithoornse Kinderopvang	Uithoorn	kdv, nso, psz
Forte Kinderopvang	Castricum	kdv, bso
Kinderopvang Combiwel	Amsterdam	kdv, nso
Stichting Kinderopvang Heerhugowaard	Heerhugowaard	kdv, bso, psz
Zuid-Holland	Plaats	Toepassingsgebied *)
St. Rijswijkse Kinderopvang	Rijswijk	kdv, bso, psz, gob
St. Kindercentra Gorinchem	Gorinchem	kdv, bso, psz
DAK kindercentra	Den Haag	kdv, bso, gob
St. Kinderopvang 's-Gravenzande	's-Gravenzande	kdv, bso
Kern kinderopvang	Zoetermeer	kdv, nso, psz
Kindergarden (www.kindergarden.nl)	Amsterdam	kdv
KomKids (www.komkids.nl)	Schiedam	kdv, bso, psz, gob
2Samen	Den Haag	kdv, bso, psz
Knotz Kinderopvang	Delft	kdv, bso
Kinderopvang Eiland Marlyne	Barendrecht	kdv, bso
St. Kinderopvang Humanitas (www.kinderopvanghumanitas.nl)	Heerlen	kdv, bso
Medisch Centrum Haaglanden	Den Haag	kdv
't Zonnestraaltje	Roelofarendsveen	kdv, bso
Skippy Kinderopvang	Pijnacker	kdv, nso
St. Kinderopvang Barendrecht (www.kinderopvang-barendrecht.nl)	Barendrecht	kdv, bso, psz
St. Kinderopvang Pinkeltjesland	Noordwijk	kdv
Zuid Nederland	Plaats	Toepassingsgebied *)
Spring, inspirerende kinderopvang	Helmond	kdv, bso, nso, gob
Kinderdagverblijf Pebbels	Breda	kdv
Fides Kinderopvang	Gemert	kdv, bso
Kinderdagverblijf Het Stuurwiel	Waalwijk	kdv
MIK Holding (incl. ontwerp en ontwikkeling)	Maastricht	kdv, bso, gob
St. Kinderopvang Pinokkio	Maastricht	kdv, bso
St. Kinderopvang Humanitas (www.kinderopvanghumanitas.nl)	Heerlen	kdv, bso
Kinderdagverblijf Het Sprookjesbos	's Hertogenbosch	kdv, bso
St. Kinderdagverblijf De TUimelaar	Eindhoven	kdv
Kinderstad	Tilburg	kdv, bso, psz
Kdv Kinderspeelkasteel	Rosmalen	kdv, bso
St. Peuterspeelzaalwerk Heerlen	Heerlen	psz
St. Peuterspeelzaalwerk Heerlen	Heerlen	psz
St. Kinderopvang Kerkrade	Kerkrade	kdv, bso, psz

*) kdv = kinderdagopvang, bso = buitenschoolse opvang, nso = naschoolse opvang, psz = peuterspeelzaal, gob = gastouderbureau

Vervallen certificaten worden hier vermeld tot de einddatum op het certificaat.

Organisatie	Plaats	Toepassingsgebied *)
Kober Kind aan huis (sinds 19 mei 2009)	Breda	gob
Kinder Service Hotels (sinds 10 mei 2010)	Wehl	kdv, bso
Mr Nosey B.V. (sinds 2 juli 2010)	Amsterdam	gob

*) kdv = kinderdagopvang, bso = buitenschoolse opvang, nso = naschoolse opvang, gob = gastouderbureau

Enkele uitspraken in de media van betrokkenen bij audits van het Keurmerkinstituut:

Het auditteam kwam bij onze groep langs en had veel vragen. Welk speelgoed voor welke leeftijd was en hoe we omgaan met het schema hygiënisch werken. Ook het Handboek Pedagogisch werken kwam aan de orde. Ik moest bijvoorbeeld uitleggen hoe we dit op onze groep toepassen. Verder vroegen ze wat ik voor het kind het allerbelangrijkste vind. Veiligheid, veilig voelen en vertrouwen natuurlijk! De hele audit verliep soepel (Caroline Keijzer, groepsleidster bij St. Rijswijkse Kinderopvang, in Kinderopvang-plein, 3/2003).

Bij de externe audit lag tot onze tevredenheid de nadruk juist op het methodisch en pedagogisch werken en niet zozeer op de naleving van regeltjes (Mw. P. van der Werf, directeur interne organisatie KinderRijk, Amstelveen in "Klein Kapitaal", 1/2003).

De twee professionele auditoren leverden geen half werk: ze keken overal rond en stelden veel vragen: "Mag ik even jullie kast kijken naar het speelgoed?" "Waar ligt de map met observaties?" "Wat vinden jullie belangrijk voor de kinderen in jullie groep?" "Waar staan de inentingsgegevens van de kinderen?" Naast een gesprek met het hoofd kwamen ook bijna alle leid(st)ers aan de beurt. (Ellen van den Ende, medewerker Kwaliteit en PR, in DAK-krant, juni 2002).

En zo was alles bij Kind aan Huis in Chaam uitgetest, werkten de zaken zoals ze stonden beschreven en was de externe audit in een keer klaar. En hoorden ze diezelfde dag dat zij het certificaat hadden verworven! (Mw. M. Langeveld, directeur Regionaal Gastouderbureau Kind aan Huis, Chaam, in "Klein Kapitaal", 2/2002).

Robert Pijcke: Op sommige momenten was het werkelijk een spervuur van vragen. Het interview was serieus, zakelijk, inspannend en toch ook ontspannend. Hélène: Wij vonden de vragen "to the point", hadden zelfs gedacht dat het iets pittiger zou zijn. Misschien een kwestie van een enigszins verkeerde voorstelling van de audit of hadden we gewoon onze zaakjes goed op een rij!!??? Marion Ramakers: Maar het werd een heel leuk gesprek waarin de dingen ter sprake kwamen die je zelf heel normaal vindt, waar je dus toch weer even over nadenkt. Marian Aarts: Het gesprek ging vooral over de te nemen stappen bij het signaleren van een ontwikkelingsprobleem bij een kind. Een serieus onderwerp, maar plotseling zonk een van de auditoren door de knieën om onder de kinderbedjes te voelen of er stofwolkjes lagen. (Medewerkers van KIM Holding (v/h St. KIM, Maastricht), in KIM Nieuws, juni 2000).

Het is het Keurmerkinstituut geworden omdat die naar mijn gevoel het meeste "feeling" hadden met de kinderopvang. De audit is heel prettig verlopen. Voor de leidsters was het een uitdaging. Vestigingen gingen elkaar bellen, er ontstond een spanning en iedereen ging extra schoonmaken. Na de eerste ronde hebben we een avond belegd waarop de reeds ondervraagde leidsters hun collega's konden vertellen hoe het was gegaan en wat de vragen waren geweest. De uitreiking op 18 mei was echt een "grande finale" voor het personeel (Mw. E. Kopinsky, directeur St. Kinderopvang Purmerend, in "Klein Kapitaal", 3/2000).

Een van de auditoren van het Keurmerkinstituut illustreert het verschil tussen een organisatie met en zonder kwaliteitssysteem als volgt.

We nemen het begin van de werkdag van een leidster in de buitenschoolse opvang als voorbeeld: het is woensdag, de werkdag begint om 11.30 uur want de kinderen komen vanaf 12.00 uur binnen.

Zonder kwaliteitssysteem	Met kwaliteitssysteem
11.30 uur Je loopt het gebouw binnen, de lucht van de wc's komt je tegemoet en het zand knerpt onder je voeten op het gladde zeil van de gang. Bah, denk je, de schoonmaker is zeker weer niet geweest.	11.30 uur Er is een contract met de schoonmaakdienst: in het logboek schrijf je je klacht op, volgende maand heeft je manager een gesprek met het bedrijf waarin het schoonmaken geëvalueerd wordt. Het bedrijf zal beter controleren of er inderdaad schoongemaakt wordt, als er binnen een maand geen verbetering is hoeft er niet betaald te worden.
11.35 uur Eenmaal binnen zie je dat er nog geen collega te zien is terwijl je zelf ook al niet zo vlot was vandaag, ze zal toch niet ziek zijn?	11.35 uur Je ziet onmiddellijk bij binnenkomst een briefje van het centrale bureau dat je collega ziek is en dat de invalkracht is opgeroepen. Helaas kan het wel even duren eer dat die aanwezig is maar je weet waar je aan toe bent. De manager heeft al contact met de zieke collega om ervoor te zorgen dat ze zo snel mogelijk weer aan de slag kan (ziekteverzuimbeleid).
11.40 uur Je kijkt in de keuken: geen brood of melk te zien: je collega had de boodschappen zullen doen	11.40 uur Je belt de bakker om de hoek waar afspraken mee gemaakt zijn, want dit is niet de eerste keer dat je er alleen voor staat. In dit soort noodgevallen brengen ze brood en melk langs. In de meerkosten is voorzien. Na een half jaar blijkt in de evaluatie van het invalbeleid dat deze situatie erg vaak voor komt: het management regelt dat voeding in het vervolg aan de deur bezorgd wordt, de leveringsvoorwaarden worden met de bakker afgesproken.
11.55 uur Intussen komen de eerste kinderen binnen en je bent nog steeds alleen. De kinderen stoeien en rennen: zeker storm op komst	11.55 uur Je hebt regelmatig teamvergaderingen waarin je bespreekt hoe er met de kinderen wordt omgegaan, elk jaar wordt aan de hand van dit soort situaties gepland welke bijscholing nodig is. Ook heb je pas nog een functioneringsgesprek gehad waarin het onderwerp werkdruk besproken is. Weliswaar is er nu eenmaal niet veel personeel maar maatregelen als het mogen inschakelen van de bakker en weten waar je aan toe bent doordat je goed geïnformeerd wordt schelen een hoop stress.
12.45 uur De stagiaire komt binnen, veel te laat maar je stuurt haar erop uit om brood te halen. Haar begeleidingsgesprek moet maar even worden uitgesteld. Je maakt met de kinderen maar vast limonade tot de stagiaire terug is.	12.45 uur Er is een praktijkopleider voor alle vestigingen die je ontlast bij het geven van stagebegeleiding. Doordat er goede begeleiding is kan de stagetijd eerder haar vruchten afwerpen: de stagiaire kan steeds meer deeltaken aan en ontlast daarmee de groepsleiding. De stagiaire blijft gemotiveerd om in de organisatie te werken.

Bron: Lucie de Jong, in "De wereld van het jonge kind", nov. 2002, uitg. Bekadidact (www.bekadidact.nl).

De onderstaande opsomming heeft betrekking op de ervaringen van het Keurmerkinstituut met de toepassing van het HKZ-certificatieschema voor de kinderopvang. De lijst (die niet uitputtend is) geeft een impressie van verbeterpunten die tijdens officiële HKZ-audits zijn geconstateerd. Hierbij moet worden bedacht dat het gaat om organisaties in de eindfase van het certificatietraject; de meeste aanloopproblemen zijn dus al achter de rug.

Documentenbeheer
Veel voorkomende verbeterpunten betreffen onvolkomenheden in de documenten van het kwaliteitssysteem en het beheer hiervan, zoals:
- onduidelijk is wat de actuele versie is van een document;
- niet aantoonbaar is dat de bevoegde functionaris een wijziging heeft goedgekeurd.
Deze punten zijn doorgaans gemakkelijk op te lossen. Het Keurmerkinstituut vraagt geen ingewikkelde systemen voor documentenbeheer, maar gaat na of alle betrokkenen (werknemers, ouders e.d.) weten waar ze aan toe zijn, of dat gemakkelijk kunnen opzoeken of navragen.

Volledigheid
Veel zaken moeten worden vastgelegd in beleidsplannen, procedures en werkinstructies. Onderwerpen die wel eens ontbreken zijn bijvoorbeeld:
- werkinstructie voor het uitvoeren van medische handelingen;
- hoe "meedraai-ouders" moeten worden ingewerkt;
- instructie voor het handelen in noodsituaties;
- regeling voor externe klachtencommissie.
Soms moet het nadenken hierover nog beginnen, maar meestal zijn er al informele afspraken die alleen nog moeten worden uitgeschreven.

Detaillering
Als een onderwerp wel geregeld is, bijvoorbeeld in een beleidsplan of werkinstructie, komt het voor dat de tekst te globaal is of niet correct is, bijvoorbeeld:
- het pedagogisch beleid maakt geen onderscheid naar leeftijd en opvangvorm;
- inentingsgegevens worden bij de intake wel genoteerd, maar niet duidelijk is wat ermee moet worden gedaan;
- de planning van de brandoefening (wanneer, hoe) is onduidelijk;
- het privacyreglement beschrijft wel goede bedoelingen, maar is te weinig concreet;
- het loopbaanbeleid is zo algemeen geformuleerd dat het geen handvatten voor de dagelijkse praktijk geeft;
- het stagebeleid is nog niet aangepast aan de Wet Educatie Beroepsonderwijs.
Ook hierbij is het doorgaans niet al te moeilijk de vereiste correcties door te voeren. Het Keurmerkinstituut vraagt geen detaillistische beschrijving van dingen die evident zijn of tot de vakkennis van de betrokkene behoren, maar kijkt of de dagelijkse gang van zaken adequaat wordt ondersteund door de documentatie.

Uitvoering
De dagelijkse gang van zaken moet in overeenstemming zijn met de vastgelegde voorschriften. Enkele in de praktijk gesignaleerde onvolkomenheden zijn:
- actiepunten worden niet voorzien van een tijdplanning;
- in werkoverleg gemaakte afspraken worden niet gecontroleerd op uitvoering;
- een enkel functioneringsgesprek is niet tijdig gehouden;
- een leidster is niet op de hoogte van het protocol voor bijzondere gebeurtenissen in het leven van een kind (echtscheiding, ongeval, overlijden e.d.);
- koelkasten zijn niet voorzien van een thermometer;
- klachten worden niet geregistreerd;
- uitgevoerde medische handelingen worden niet geregistreerd volgens het protocol;
- verslagen van kindobservaties zijn niet specifiek genoeg om er wat mee te kunnen;
- op contactavonden met gastouders komt het observeren van de kinderen niet aan bod, terwijl dit wel zou moeten op grond van het pedagogisch werkplan.
Daarnaast komt het voor dat een vastgelegde werkwijze nog zo vers is, dat de goede werking nog niet aantoonbaar is, bijvoorbeeld:
- de evaluatie van pedagogisch beleid heeft nog niet plaatsgevonden;
- de exitgesprekken met vertrokken medewerkers zijn wel gevoerd, maar nog niet geëvalueerd en teruggekoppeld naar het personeelsbeleid.
Het Keurmerkinstituut gaat ook na of het beleid van de organisatie, zoals het naar de klanten wordt uitgedragen, daadwerkelijk op de werkvloer wordt gerealiseerd.

Beoordeling
Het Keurmerkinstituut gaat ervan uit dat elke instelling een levende organisatie is, waar altijd wel ergens onderhoud, reparatie of vernieuwing van het kwaliteitssysteem plaats vindt. Tijdens de audit gaat het erom dat het auditteam ervan overtuigd raakt dat de organisatie het primaire proces goed op orde heeft, beleid kan maken en volgens plan uitvoeren, alert is op continue verbetering, en ook onverwachte gebeurtenissen adequaat kan verwerken. Als die overtuiging er is, kan het HKZ-certificaat worden afgegeven, ook als nog niet voor 100% aantoonbaar aan alle criteria is voldaan. Er moeten wel concrete actieplannen liggen voor de resterende punten, en de essentiële zaken moeten natuurlijk wel 100% in orde zijn.