Dit jaaroverzicht beschrijft recente ontwikkelingen op het terrein van keurmerken voor consumenten. Het overzicht is opgesteld door het Keurmerkinstituut ter gelegenheid van de tweede verjaardag op 29 oktober 2000 van het keurmerk Goedgekeurd Keurmerkinstituut, de opvolger van het keurmerk van de Ned. Vereniging van Huisvrouwen en het Goedmerk.
Nieuwe keurmerken sinds oktober 1998
Catalogus van keurmerken voor consumenten
Veel gestelde vragen over keurmerken
Keurmerken op het Internet
Conclusies
Enkele hoofdstukken in dit overzicht staan elders op deze site, mede daarom wordt dit jaarrapport alleen gepubliceerd op het Internet, en verschijnt het niet op papier.

In zijn vorige jaaroverzicht (1999) voorspelde het Keurmerkinstituut dat op het internet, naast bonafide keurmerken, ook pseudo-keurmerken zouden opduiken, die een vals gevoel van vertrouwen bij de consument wekken. Deze voorspelling is royaal uitgekomen: de catalogus van keurmerken, die het Keurmerkinstituut bijhoudt op zijn website, telt nu vier keer zoveel internetkeurmerken als een jaar geleden. Geen van deze keurmerken heeft een erkenning van de Raad voor Accreditatie, zodat onduidelijk is of de consument erop kan vertrouwen. In de afgelopen twaalf maanden zijn twee internetkeurmerken al weer ter ziele gegaan. Alle beginnersfouten die bekend zijn uit de geschiedenis van keurmerken worden on-line regelmatig herhaald, zoals het ontbreken van toetsbare keuringseisen, en het uitreiken van een keurmerk aan jezelf.

De traditionele keurmerken maken nog te weinig gebruik van de mogelijkheden van het internet: de helft heeft nog geen lijst van goedgekeurde producten en diensten op zijn website. Dit is een gemiste kans, want on-line consumenten hebben zo te weinig toegang tot onafhankelijke kwaliteitsinformatie. Uit onderzoek blijkt dat de ontwikkeling van E-commerce wordt geremd door onzekerheden van de consument over kwaliteit, privacybescherming, e.d. Keurmerken -ook de traditionele- op het internet kunnen een deel van deze onzekerheden wegnemen, en een doorbraak van het winkelen op internet bespoedigen.

Het Keurmerkinstituut leidt uit het zoekgedrag van bezoekers van zijn website af dat consumenten vaak op zoek zijn naar onafhankelijke kwaliteitsinformatie over duurdere aankopen, zoals elektrische huishoudelijke apparatuur.

Ontwikkelingen op het internet gaan vele malen sneller dan in het "gewone" leven, en dat geldt ook voor keurmerken. De wildgroei van internetkeurmerken die het Keurmerkinstituut een jaar geleden voorspelde, is uitgekomen: hun aantal is in een jaar tijds toegenomen van vier naar zestien, en de eerste twee zijn al weer ter ziele. Geen enkel internetkeurmerk is erkend door een onafhankelijke instantie, zoals de Raad voor Accreditatie (www.rva.nl).

Het Keurmerkinstituut bepleit meer samenwerking op het internet van de onafhankelijke verschaffers van kwaliteitsinformatie voor consumenten. Om te beginnen zouden ze op hun websites kunnen verwijzen naar elkaars keuringsrapporten en lijsten van goedgekeurde producten en diensten. Aldus ontstaat een netwerk van onafhankelijke informatie die consumenten kunnen raadplegen alvorens ze aankopen doen op het internet (E-commerce) of gewoon in de winkel. Veel traditionele keurmerken moeten hiervoor nog wel een inhaalslag maken, en hun lijsten met goedgekeurde producten en diensten op het internet publiceren. Uit oogpunt van gebruiksgemak is het nodig dat al deze gegevens vanuit een centraal punt kunnen worden benaderd, bijvoorbeeld met een zoekmachine of via een portaalsite.

Buiten het internet zijn de ontwikkelingen op keurmerkgebied minder spectaculair. Ook de voorbije twaalf maanden werd weer regelmatig voorgesteld een keurmerk op te richten om een actueel maatschappelijk probleem op te lossen (smartshops, mobiele diensten, gastgezinnen, e.d.). Zoals in het verleden, komt hier in veel gevallen uiteindelijk weinig van terecht. De wildgroei aan ideële keurmerken werd in oktober 2000 aan de kaak gesteld door de Alternatieve Konsumenten Bond (www.pz.nl/akb). NB: in 2002 is de AKB omgedoopt in Goede Waar en Co (www.goedewaar.nl).