Dit jaaroverzicht beschrijft recente ontwikkelingen op het terrein van keurmerken voor consumenten. Het overzicht is opgesteld door het Keurmerkinstituut ter gelegenheid van de eerste verjaardag op 29 oktober 1999 van het keurmerk Goedgekeurd Keurmerkinstituut, de opvolger van het keurmerk van de Ned. Vereniging van Huisvrouwen en het Goedmerk.
Nieuwe keurmerken sinds oktober 1998
Catalogus van keurmerken voor consumenten
Veel gestelde vragen over keurmerken
Keurmerken op het Internet
Conclusies
Enkele hoofdstukken in dit overzicht staan elders op deze site, mede daarom wordt dit jaarrapport alleen gepubliceerd op het Internet, en verschijnt het niet op papier.

De explosieve ontwikkeling van het gebruik van Internet heeft ook gevolgen voor de inzet en het gebruik van keurmerken. Doordat de drempel om producten en diensten via Internet aan te bieden (E-commerce) heel laag is, zit er veel kaf tussen het koren van de aanbieders. Naarmate meer consumenten teleurstellende ervaringen opdoen, groeit de behoefte aan een onafhankelijke kwaliteitsgarantie, zoals een keurmerk die verschaft. Naast bonafide keurmerken, duiken dan ook pseudo-keurmerken op, die een vals gevoel van vertrouwen bij de consument wekken. De catalogus van keurmerken voor consumenten elders op deze site, telt nu (oktober 1999) al vier serieuze Internet-keurmerken die gericht zijn op consumenten.

Naast de risico's van betalen via het Internet (raakt mijn creditcardnummer niet in handen van onbevoegden?) zijn er twee nieuwe vormen van onzekerheid bij aankopen via het Internet:
- privacy: wat doet de leverancier met de gegevens die ik invul op het bestelformulier?
- levering: krijg ik wel wat ik heb besteld (en betaald)?
Voor beide problemen worden steeds meer keurmerk-achtige oplossingen bedacht, maar ook de vanouds bekende keurmerken blijken hiervoor toegerust. Zo bevatten de "Uitgangspunten en algemene eisen voor keurmerkverlening" van het Keurmerkinstituut al lang voor het Internettijdperk eisen voor de informatievoorziening en de aankoopvoorwaarden en nazorg. Dit geldt niet alleen voor de "gewone" winkel, maar ook voor het postorderkanaal, en nu ook voor E-commerce. De eisen voor privacy-bescherming worden in principe voldoende afgedekt door de huidige wetgeving, althans in Nederland. Een Internetkeurmerk dat hierop toeziet, zal gezien het grensoverschrijdende karakter van E-commerce internationaal van opzet moeten zijn.

Dat bijna alles op het Internet gratis is, moet als een fundamentele verandering worden aangemerkt. De gevolgen hiervan zijn nog niet helemaal duidelijk, maar vast staat wel dat de meeste aanbieders van informatie nu volledig afhankelijk zijn van hun sponsors. En omdat "wie betaalt bepaalt", voorspelt dit weinig goeds voor de kwaliteit van de aankoopinformatie in het algemeen, en de betrouwbaarheid van keurmerken in het bijzonder. Nog maar kort geleden kreeg de reputatie van Alta Vista, een van de populairste zoekmachines op het Internet, een knauw, toen bleek dat bij bepaalde zoektermen de hoogste plaatsen in het zoekresultaat te koop waren.

De opkomst van E-commerce heeft ingrijpende gevolgen voor de interactie tussen consumenten en aanbieders van producten en diensten. De vanouds bekende rol die onafhankelijke keurmerken hierin spelen hoeft niet wezenlijk te veranderen, al zal de praktische uitwerking niet hetzelfde zijn. De eerste specifieke Internet-keurmerken zijn al gelanceerd, maar een onafhankelijke externe toetsing, zoals die in Nederland wordt uitgevoerd door de Raad voor Accreditatie (www.rva.nl), ontbreekt nog. In de groei naar volwassenheid van E-commerce is een dergelijk toezicht onvermijdelijk, anders zal het vertrouwen van de consument geleidelijk verdwijnen.

Het Keurmerkinstituut heeft met zijn vernieuwde keurmerk Goedgekeurd Keurmerkinstituut de volgende stappen op het Internet gezet:
- de website is opgezet als starptunt voor onafhankelijke kwaliteitsinformatie voor consumenten, met veel links naar onafhankelijke informatie elders op het Internet;
- de lijst met goedgekeurde producten en diensten is een centraal onderdeel van de website, waar consumenten gemakkelijk gebruik van kunnen maken;
- de aanbieders van goedgekeurde producten en diensten kunnen zich presenteren op de website, maar hun informatie staat onder controle van het Keurmerkinstituut.
Op zijn beurt onderwerpt het Keurmerkinstituut zich aan het toezicht van de onafhankelijke Raad voor Accreditatie, zodat onpartijdigheid en deskundigheid zijn gewaarborgd.