De geestelijke gezondheidszorg staat al jaren onder druk. Wachttijden lopen op, de vraag naar zorg groeit en organisaties moeten voortdurend inspelen op veranderingen in wet- en regelgeving. Tegelijkertijd verandert ook de manier waarop zorg wordt georganiseerd. Auditor Henk ziet die ontwikkelingen dagelijks terug tijdens audits binnen de GGZ.
“Een audit gaat niet alleen over normen, maar over de praktijk”
Henk werkt al ruim zestien jaar als auditor voor het Keurmerkinstituut. Daarvoor werkte hij onder andere als psychiatrisch verpleegkundige. Daarnaast heeft hij gewerkt in de kinder- en jeugdpsychiatrie en binnen de jeugdzorg. Die ervaring neemt hij nog altijd mee in zijn werk als auditor.
“Je kijkt tijdens een audit natuurlijk naar normen en regelgeving,” vertelt Henk. “Maar uiteindelijk wil je vooral weten hoe een organisatie in de praktijk werkt en of cliënten daar echt mee geholpen zijn.”
Voor een audit bereidt hij zich uitgebreid voor. Hij leest documentatie, bekijkt eerdere audits en verdiept zich in ontwikkelingen binnen de sector en de eisen vanuit inspectie en kwaliteitskaders.
“Ik wil niet alleen toetsen of iets op papier klopt,” legt hij uit. “Ik wil ook zien of het in de praktijk werkt.”
Van grote instellingen naar kleinere organisaties
Toen Henk begon in de GGZ bestond de sector vooral uit grote instellingen. In de loop der jaren zag hij steeds meer kleinere organisaties ontstaan.
“Veel kleinere organisaties zijn begonnen vanuit een duidelijke visie,” zegt hij. “Medewerkers kiezen daar bewust voor en cliënten voelen zich vaak meer gehoord.”
Tegelijkertijd brengt die ontwikkeling ook uitdagingen met zich mee. Gemeenten en zorgverzekeraars moeten met veel meer partijen samenwerken, terwijl kleinere organisaties vaak minder financiële ruimte hebben.
Volgens Henk zie je daardoor nu opnieuw beweging ontstaan waarbij kleinere organisaties zich bundelen of samenwerken om zorg toegankelijk te houden.
Wachttijden blijven een groot probleem
Een van de grootste thema’s binnen de GGZ zijn de wachttijden. Tijdens audits ziet Henk hoe organisaties hiermee worstelen.
“Cliënten staan soms maanden op een wachtlijst terwijl ze serieuze psychische klachten hebben,” vertelt hij. “Dat raakt niet alleen de organisatie, maar vooral de cliënt zelf.”
Toch kijkt hij tijdens audits niet alleen naar de lengte van de wachtlijst. Minstens zo belangrijk vindt hij hoe organisaties ermee omgaan.
“Een wachtlijst mag niet onbeheerd zijn,” zegt hij. “U moet zicht houden op de situatie van cliënten en blijven monitoren of risico’s toenemen.”
Hij ziet dat organisaties daar verschillend mee omgaan. Sommige instellingen houden actief contact met cliënten op de wachtlijst of bieden tijdelijke ondersteuning aan totdat behandeling kan starten.
Digitalisering verandert ook de GGZ
Net als in andere delen van de zorg speelt digitalisering een steeds grotere rol binnen de GGZ. Online-behandelingen en digitale consulten komen steeds vaker voor.
“Tijdens corona heeft de sector heel snel geleerd digitaal te werken,” vertelt Henk. “En sommige organisaties werken inmiddels bijna volledig online.”
Volgens hem biedt dat kansen, bijvoorbeeld doordat cliënten minder reistijd hebben en sneller geholpen kunnen worden. Tegelijkertijd ziet hij dat niet iedere cliënt zich prettig voelt bij volledig digitale zorg.
“Voor sommige mensen werkt het goed,” zegt hij. “Maar anderen hebben juist behoefte aan persoonlijk contact.”
Complexe zorg vraagt om samenwerking
Binnen de GGZ ziet Henk regelmatig langdurige en complexe behandeltrajecten. Volgens hem draait die complexiteit vaak niet alleen om de cliënt zelf, maar ook om de omgeving daaromheen.
“Vroeger werd vooral gekeken naar de individuele klacht,” legt hij uit. “Nu zie je steeds meer aandacht voor het netwerk rondom een cliënt.”
Sommige organisaties betrekken daarom actief ouders, partners of andere familieleden bij behandelingen. Zeker in de jeugd-GGZ ziet hij dat dit steeds belangrijker wordt.
“Als thuis niets verandert, is het moeilijk om vooruitgang vast te houden,” zegt hij.
Tijdens audits kijkt hij daarom ook naar hoe organisaties samenwerken met het netwerk rondom cliënten en hoe veiligheid, continuïteit en kwaliteit worden geborgd binnen langdurige trajecten.
“Als auditor zie je patronen”
Door bij diverse organisaties achter de schermen mee te kijken, ontwikkelt een auditor een brede en waardevolle kijk op processen en werkwijzen.
“Je komt bij veel instellingen en ziet daardoor patronen,” vertelt hij. “Je merkt waar organisaties vaker tegenaan lopen en waar risico’s ontstaan.”
Zelf let hij daarbij extra op veiligheid en arbeidsomstandigheden. Vanuit zijn eerdere ervaring met Arbo en veiligheid ziet hij soms dingen die anderen minder snel opvallen.
“Dat kan iets kleins lijken,” zegt hij. “Maar juist dat soort signalen kunnen veel verschil maken.”
Verbeteren zonder te adviseren
Als auditor mag Henk geen advies geven. Toch probeert hij organisaties wel verder te helpen door het gesprek aan te gaan.
“Ik vertel niet hoe iets moet,” legt hij uit. “Maar ik kan wel benoemen wat ik zie of hoe andere organisaties ergens mee omgaan.”
Volgens hem zit de kracht van een audit juist in het stellen van vragen en het zichtbaar maken van risico’s en aandachtspunten.
“Het belangrijkste is dat organisaties zelf gaan nadenken over hun werkwijze.”
De toekomst van de GGZ
Kijkend naar de toekomst verwacht Henk dat de GGZ zich steeds meer zal richten op preventie en passende zorg. Tegelijkertijd blijft de druk op de sector groot.
“De uitdaging wordt om goede zorg toegankelijk te houden én tegelijk persoonlijk te blijven,” zegt hij.
Ook voor auditoren verandert het werk. Volgens Henk wordt het steeds belangrijker om niet alleen naar normen te kijken, maar ook naar de context waarin organisaties werken.
“Je moet begrijpen wat er speelt in de omgeving van een organisatie,” vertelt hij. “Pas dan kun je goed beoordelen hoe een organisatie daarop inspeelt.”
Gedreven door betere zorg
Wat hem motiveert in zijn werk als auditor is duidelijk.
“Ik wil bijdragen aan betere zorg,” zegt Henk. “Als auditor kunt u organisaties helpen om scherper naar zichzelf te kijken en stappen vooruit te zetten.”
Soms ziet hij direct wat dat oplevert. Zo herinnert hij zich een organisatie waar tijdens een audit veiligheidsrisico’s zichtbaar werden rondom vluchtwegen en brandveiligheid.
“Toen ik een jaar later terugkwam, was alles aangepast,” vertelt hij. “Dan zie je dat een audit echt verschil kan maken.”
Die betrokkenheid bij kwaliteit en veiligheid sluit aan bij de werkwijze van het Keurmerkinstituut: onafhankelijk, zorgvuldig en gericht op inzicht in de praktijk.
Wilt u weten waar uw organisatie staat of hoe processen zich in de praktijk ontwikkelen? Het Keurmerkinstituut denkt graag mee.
Neem contact met ons op voor een audit of vraag een offerte aan.
